ТАМОШОИ ДАСТАҶАМЪОНАИ ЭКСПОЗИТСИЯИ ОСОРХОНАИ МИЛЛӢ

ТАМОШОИ ДАСТАҶАМЪОНАИ ЭКСПОЗИТСИЯИ ОСОРХОНАИ МИЛЛӢ

Бо мақсади таҳкими ифтихор аз истиқлолу озодӣ ва арҷгӯзорӣ ба таъриху тамаддуни бостонии миллати тоҷик, санаи 18 марти соли 2026 роҳбарият ва кормандони Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз экспозитсияи Осорхонаи миллӣ дидан намуданд.

Дар воқеъ Осорхонаи миллӣ яке аз марказҳои муҳими фарҳангӣ ва маънавии ҳар як давлат ба шумор меравад. Дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон, ки дар пойтахти кишвар – шаҳри Душанбе ҷойгир аст, таъриху фарҳанг ва мероси гаронбаҳои миллати тоҷик ба таври васеъ ба намоиш гузошта шудааст. Осорхонаи миллӣ на танҳо макони нигоҳдории осори гузашта, балки омили муҳими тарбияи маънавӣ, худшиносӣ ва ифтихори миллӣ мебошад. Он ба ҳар як шаҳрванд ёдрас мекунад, ки миллати тоҷик дорои таърихи пурғановат ва фарҳанги беназир аст ва ҳифзи ин мерос вазифаи муқаддаси ҳар як фарди ҷомеа мебошад.

Осорхонаи миллӣ дар нигоҳдорӣ ва ҳифзи мероси таърихӣ нақши калидӣ мебозад. Дар он ҳазорҳо ашёи нодир, аз ҷумла бозёфтҳои бостоншиносӣ, дастхатҳои қадима, асарҳои санъат ва ашёи рӯзгори гузашта нигоҳ дошта мешаванд. Ин ганҷинаҳо ба мо имкон медиҳанд, ки бо гузаштагони худ ошно шавем ва дарк намоем, ки миллати тоҷик дорои таърихи куҳан ва фарҳанги ғанӣ мебошад.

Осорхонаи миллӣ ба баланд бардоштани худшиносӣ ва ифтихори миллӣ мусоидат мекунад. Ҳангоми тамошои экспонатҳо, шахс эҳсос мекунад, ки ба як миллати бофарҳанг ва тамаддунофар тааллуқ дорад. Ин эҳсос, махсусан дар байни ҷавонон, ҳисси ватандӯстӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣро тақвият медиҳад.

Осорхонаи миллӣ дар тарбияи насли ҷавон аҳамияти бузург дорад. Барои хонандагону донишҷӯён, осорхона як мактаби иловагӣ мебошад, ки онҳо метавонанд донишҳои назариявии худро бо далелҳои воқеӣ мустаҳкам намоянд. Экскурсияҳо, намоишгоҳҳо ва чорабиниҳои фарҳангӣ ба баланд шудани сатҳи маърифат ва ҷаҳонбинии ҷавонон мусоидат мекунанд.

Осорхона ҳамчун василаи муаррифии миллат ба ҷаҳониён хизмат мекунад. Меҳмонони хориҷӣ бо тамошои экспонатҳои Осорхонаи миллӣ бо таърих, фарҳанг ва анъанаҳои тоҷикон ошно мегарданд. Ин раванд ба баланд гардидани обрӯи байналмилалии кишвар мусоидат мекунад.

Осорхонаи миллӣ дар таҳкими ваҳдати миллӣ низ саҳмгузор аст. Шиносоӣ бо таърихи умумӣ ва арзишҳои муштарак мардумро ба ҳам наздик намуда, ҳисси ягонагӣ ва ҳамбастагиро тақвият медиҳад.

ИҶРОИ ДАСТУРУ СУПОРИШҲОИ АСОСГУЗОРИ СУЛҲУ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ - ПЕШВОИ МИЛЛАТ, ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН МУҲТАРАМ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН

ИҶРОИ ДАСТУРУ СУПОРИШҲОИ АСОСГУЗОРИ СУЛҲУ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ - ПЕШВОИ МИЛЛАТ, ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН МУҲТАРАМ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН

Дар давраи истиқлолияти давлатӣ масъалаи ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, бахусус хизматчиёни ҳарбӣ ва оилаҳои ниёзманд, ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлат табдил ёфтааст. Расонидани кумак ба афсарону сарбозон ва оилаҳои ниёзманд дар партави дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон як ҷузъи муҳими сиёсати иҷтимоии давлат ба ҳисоб меравад. Он ба беҳтар шудани сатҳи зиндагии мардум, таҳкими суботи иҷтимоӣ ва рушди устувори ҷомеа замина мегузорад. Ҳамзамон, чунин иқдомҳо ҳисси ватандӯстӣ, масъулиятшиносӣ ва ифтихори миллиро дар қалби шаҳрвандон тақвият медиҳанд.

Афсарону сарбозон ҳамчун муҳофизони истиқлолу амнияти кишвар мақоми махсус доранд. Онҳо бо садоқат ба Ватан хизмат намуда, оромии ҷомеаро таъмин мекунанд.

Ҳамзамон, дастгирии оилаҳои ниёзманд яке аз ҷанбаҳои муҳими сиёсати иҷтимоии давлат мебошад. Оилаҳое, ки ба кӯмак эҳтиёҷ доранд, бо кумакпулиҳо, имтиёзҳои иҷтимоӣ ва барномаҳои гуногуни давлатӣ фаро гирифта мешаванд. Ин тадбирҳо ба паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва беҳтар шудани шароити зиндагии онҳо мусоидат мекунанд.

Дар партави дастуру супоришҳои Пешвои миллат, инчунин ба тарбияи маънавии ҷомеа диққати ҷиддӣ дода мешавад. Тақвияти ҳисси ватандӯстӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва дастгирии якдигар аз муҳимтарин ҳадафҳо ба шумор мераванд. Чунин сиёсат ба ташаккули ҷомеаи солим ва муттаҳид мусоидат мекунад.

Ғайр аз ин, ташкил ва баргузор намудани чорабиниҳои хайриявӣ, аёдати оилаҳои сарбозон ва расонидани кӯмакҳои амалӣ аз ҷониби ташкилотҳо ва шахсони алоҳида, намунаи олии инсондӯстӣ ва ҳамдилӣ мебошад. Ин иқдомҳо на танҳо ниёзмандонро дастгирӣ мекунанд, балки рӯҳияи ҳамбастагӣ ва меҳру шафқатро дар ҷомеа таҳким мебахшанд.

Дар ин замина Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар партави дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арафаи иди саиди фитр ва ҷашни байналмилалии Наврӯз ба яке аз қисмҳои низомии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ва оилаҳои ниёзманди ҳудуди ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе маводҳои ғизоӣ дастрас намуд.

НАВРӮЗ - ҶАШНИ НИЁГОНИ МО

                          НАВРӮЗ - ҶАШНИ НИЁГОНИ МО

        Осори зиёди таърихию фарҳангии ниёгони мо пайдоиши Наврӯзро ба шоҳ Ҷамшед нисбат медиҳанд. Фирдавсии бузургвор ҷашни Наврӯзро чунин ба қалам додааст:

         Ба Ҷамшед бар гавҳар афшонданд,

         Мар он рӯзро рӯзи нав хонданд.

         Бунёдгузории тахти Ҷамшед дар замони Дориюши бузург ва ба фармони ӯ оғоз шуд, вале итмоми бинои шаҳру кох ва толорҳои пазироии он то панҷоҳуяк сол давом карда дар замони Ардашери аввал ифтитоҳ шудааст.

         Аз ҷумла Ҳаким Фирдавсӣ дар яке аз бобҳои оғози “Шоҳнома” овардааст, ки Ҷамшед баъд аз поён бахшидани корҳои бузург дар даврони ҳукмронии хеш бо ёрии фарри каёнӣ тахте бисохт ва онро бо дурру гавҳар биёрост ва чун нахустин бор девҳо, ки дар итоати Ҷамшед буданд, тахтро ба дӯш гирифта, аз замин боло шуданд, нури офтоб ба чеҳраи Ҷамшед ва бар тахти ӯ метобид ва инъикос шуда дурахш мекард. Мардум ин ҳодисаро дида, ба ҳайрат афтоданд ва он рӯзро “рӯзи нав” номиданд, ки он ба рӯзи 1-уми моҳи ҳамал (21-уми март) рост меомад. Аз ҳамин сабаб дар адабиёт ва ривоятҳову устураҳои таърихӣ шоҳ Ҷамшедро асосгузори Наврӯз номидаанд. Наврӯз дар фарҳанги мо тоҷикон рӯзи нав, рӯзи шодӣ, рӯзи бахшиши гуноҳҳои якдигар, рӯзи оштӣ аст. Тамоми мавҷудоти зинда дар ин вақт дубора эҳё мешаванд.

        Яъне дар байни қавмҳои ориёӣ Наврӯз муқаддастарин ва волотарин ҷашн ҳамзамон инъикосгари расму ойини мардумист. Он пайванди ногусастании наслҳоро мемонад, ҳарчанд ки дар давоми мавҷудияташ борҳо дучори таъқибу хорӣ ва нобудӣ гашта буд.

         Бояд зикр кард, ки Наврӯз инъикосгари таърихи фарҳанг, расму ойин ва анъанаву тамаддуни миллати тоҷик мебошад, ки гузаштаву имрӯз ва фардои наслҳоробо ҳам мепайвандад ва худшиносию худогоҳиро дар дили онҳо парвариш менамояд. Наврӯз дар тӯли таърих бо номҳои гуногун - иди Наврӯз, иди соли нав, иди сари сол, ҷашни фарвардин, ҷашни баҳорӣ, Наврӯзи ҷамшедӣ, Наврӯзи султонӣ, Наврӯзи ҷалолӣ ва ғайра ёдоварӣ шудааст.

         Таҷлили Наврӯз дар даврони Сосониён рушд ёфт ва дар аҳди ин даврон шаш рӯз ҷашн гирифта мешуд. Ҷашни Наврӯз то ба имрӯз шукӯҳу шаҳомат ва таровати хос дошта, байни мардуми эронитабор маълуму машҳур гаштааст. Ба ин ҷашн дар тамоми дунё мардуми зиёде, новобаста аз нажоду миллат, дилбастагӣ ва таваҷҷуҳ доранд.

         Наврӯз аз замони пайдоишаш то имрӯз тараннумгари зебоиву накӯӣ буда, сифатҳои эҳёгариро ҷузъи ҷудонопазири инсон ва табиат мешуморад.

          Барои амалӣ намудани ормонҳои гузаштагони худ покии зоҳирӣ – покии тану ҷомаю хона ва деҳу шаҳру кишвар ва покии ботин – қалбу андеша, некӣ (меъёри амали худ қарор додани пиндори нек, рафтори нек ва гуфтори нек) ростӣ, адлу дод ва амсоли инҳо бояд ҳар як инсони ҷомеа ҷидду ҷаҳд ва саъю кӯшиш намояд.

           Зи кӯи ёр меояд насими боди Наврӯзӣ,

           Аз ин бод ар мададхоҳӣ, чароғи дил барафрӯзӣ.    

         Наврӯз дар бисёр кишварҳо, хусусан дар Осиёи Миёна, Эрон, Туркманистон, Афғонистон ва дигар минтақаҳо бо ҷашни бузург ва анъанаҳои гуворо ва аҷиби худ ҷашн гирифта мешавад. Яке аз анъанавиҳои муҳими Наврӯз тайёр кардани таомҳои хос ва хӯрдани онҳо бо оила ва дӯстон мебошад. Дар байни онҳо "суманак" яке аз маъруфтарин таом аст, ки аз гандум тайёр мешавад ва рамзи ҳосил бомаром, шодиву иқбол аст. Наврӯз барои пешбурди муҳаббат ва бародарӣ байни одамон аст. Дар ин рӯз, одамон якдигарро бо дуоҳои хуб ва хушбахтӣ мебаранд ва онҳоро барои як соли пурра аз ҷиҳати маънавӣ ва ҷисмонӣ дуруст бо хираду иродаи тоза шод мекунанд.

          Барои тоҷикон Наврӯз як ҷашн, бо аҳамияти фарҳангӣ ва маънавӣ аст. Ин ҷашн дар байни мардуми тоҷик як рӯйдоди фархунда ва муҳим ба шумор меравад, ки дар он хонаводаҳо ва мардум бо якдигар ҷамъ омада, боз ҳамдигарро бо хайр ва шодии нав тӯҳфа мекунанд. Наврӯз дар қалбҳои мардум ёдҳои шод ва давраи назаррас дар зиндагии одамон ба вуҷуд меорад. Баҳор на танҳо дар табиат, балки дар руҳи инсон низ эҳё мешавад.

          Ин ҷашн хосиятҳои раванди руҳии инсонро бозгӯ мекунад ва рамзи он аст, ки ҳар як инсон метавонад бо нияти тоза ва хиради нав ба ҳаёти худ назар кунад. Барпо кардани рамзи тозаии табиат, барқарор кардани муҳаббат ва эҳтиром ба табиат ва ё фаромӯш кардани иштибоҳҳо ва ношоистагиҳо — ҳамаи ин барои навсозии ҳаёти инсонҳо муҳим аст.

          Наврӯз як ҷашн аст, ки танҳо як рӯзи тоза ва шодӣ нест, балки боиси тағйироти амиқ дар қалб ва маънавияти одамон мебошад. Ин рамзи ҳосили бомаром ва муҳаббат аст ва барои омадани баҳор ва эҳёи табиати нав оғоз мешавад.

          Шукӯҳу тантанаҳои наврӯзӣ гувоҳи он мебошанд, ки давлат ва Ҳукумати мамлакат ба рушти фарҳанги миллӣ ва эҳёи суннатҳои бостонӣ арҷ гузошта, барои пойдори ва боз ҳам ғанӣ гардонидани онҳо пайваста иқдом менамоянд.

          Тамоми оинҳои ниёгони наврӯзӣ сарчашмаи бузурги ахлоқию тарбиявианд ва метавонанд наслҳоро ба садоқату вафодорӣ, бунёдкориву созандагӣ ва зебопарастӣ ҳидоят намоянд.

          Айёми баҳор омад, Наврӯз муборак бод,

          Илҳоми баҳор омад, Наврӯз муборак бод,

          Кардем видоъ бо дай, нӯшед зи ҷоми май ,

          Шодӣ ба канор омад, Наврӯз муборак бод .

         Омад-омади ин ҷашни бузурги аҷдодиро миллати тоҷик имрӯзҳо бо шукӯҳу шаҳомати хоса ҷашн мегиранд. Наврӯз дорои хусусиятҳои ба худ хос мебошад. Одамон пеш аз ид хонаҳояшонро тоза менамоянд ва занҳо ба пӯхтани таомҳои миллӣ машғул мешаванд.

         Яке аз таомҳои миллӣ Суманак мебошад, ки он ифодагари ин ҷашн аст. Дар рӯзи ид одамон бо либосҳои идона вориди ҷашнгоҳ мешаванд ва дастархони идона ташкил медиҳанд. Занҳо хони идонаро бо нозу неъматҳои “ҳафт сину ҳафт шин” оро медиҳанд. Бачаҳо бошанд, ба ҳаргуна бозиҳо машғул мешаванд. Ҳамин тавр, имрӯзҳо ин ҷашни аҷдодӣ дар тамоми шаҳру ноҳияҳои  кишварамон бо як шукӯҳи хоса ҷашн гирифта мешавад.

         Барои ҷаҳонишавии Наврӯз саҳми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бениҳоят бузург мебошад. Бо талошҳои ҳамаҷонибаи Пешвои миллат аз 30-юми сентябри соли 2009 Наврӯз аз ҷониби ЮНЕСКО ба феҳристи ёдгории ғайримоддии фарҳанги башарият дохил карда шуд ва 19-уми феврали соли 2010 дар Иҷлосияи 64-ум аз ҷониби Маҷмааи умумии Созмони Милали Мутаҳҳид Рӯзи байналмиллалии Наврӯз эълон карда шуда, дар саросари ҷаҳон бо як шаҳомат таҷлил мегардад.

         Дар давраи истиқлолияти давлатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Наврӯз шукӯҳу таҷаллои тоза пайдо намуд ва мо тоҷикон ин ҷашнро ҳамчун мероси муқаддастарини ниёгонамон ва ҷашни покию зебоӣ дар фазои истиқлолу ваҳдат бо шукргузорӣ бошукӯҳ таҷлил менамоем.

Наврӯз ҷаҳонӣ шуд, то бод чунин бодо!

Ҷашни ҳамагонӣ шуд, то бод чунин бодо!

Бобоев Сайрам-мутахассиси пешбари риаёсати назорати давлатии муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёнаи касбӣ ва таълими калонсолон