Тоҷикӣ
Русский 
English 
Саволҳои озмуни ишғоли мансабҳои холи маъмурии хизмати давлатӣ дар Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
Written by АгентӣБо фармоиши директориАгентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «11» апрели соли 2022, №204 тасдиқ шудааст.
Саволҳои
озмуни ишғоли мансабҳои холи маъмурии хизмати давлатӣ дар
Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
- Дар бораи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳед.
- Мафҳуми маорифро шарҳ диҳед.
- Ҳуқуқи шахс ба таҳсил дар кадом моддаи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон зикр гардидааст?
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф»-ро шарҳ диҳед.
- Дар бораи Консепсияи миллии тарбия ва Консепсияи миллии маълумот диҳед.
- Дар бораи амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба озмунҳои ҷумҳуриявӣ ҳарф занед.
- Дар бораи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хизмати давлатӣ» маълумот диҳед.
- Ҳадафҳои стратегии Ҷумҳурии Тоҷикистонро номбар кунед.
- Кодекси одоби хизматчии давлатӣ кай тасдиқ шудааст?
- Кадом асарҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро медонед ва ё мутолиа кардаед.
- Дар бораи ташкил ёфтани Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳад.
- Сохтори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро номбар кунед?
- Парчам, нишон ва суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи кадом мақомот кай қабул шудааст?
- Қаҳрамонҳои Тоҷикистонро номбар кунед.
- Масоҳати таълимӣ барои як хонанда дар зинаҳои таҳсилоти умумӣ чи қадар муқаррар карда шудааст?
- Мувофиқи меъёр бояд ба чанд нафар хонанда як компютер рост ояд?
- Сохтори системаи маорифро номбар кунед.
- Муассисаҳои таълимӣ дар кадом асос фаъолият карда метавонанд?
- Принсипҳои асосии сиёсати давлатӣ дар соҳаи маориф кадомҳоянд?
- Уҳдадориҳои хизматчии давлатиро номбар кунед?
- Барои қатъ шудани хизмати давлатӣ кадом асосҳо мавҷуданд?
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони тоҷикӣ» кай қабул шудааст?
- Иҷлосияи 16-уми Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон кай шуда гузашт ва аҳамияти он дар чист?
- Стандарти давлатии таҳсилотро шарҳ диҳед.
- Иқтисодиёти маориф аз куҷо сарчашма мегирад?
- Таҳсилоти махсусро чӣ хел мефаҳмед.
- Санадҳои меъёрии ҳуқуқии амалкунандае, ки зинаи таҳсилоти олии касбиро ба танзим медароранд, кадомҳоянд?
- Сохтори муассисаҳои таҳсилоти олии касбиро номбар кунед?
- Низоми кредитии таълимро маънидод кунед.
- Мафҳуми озодиҳои академиро фаҳмонед.
- Зинаҳои таҳсилоти олии касбии дар Ҷумҳурии Тоҷикистон амалкунанда кадомҳоянд?
- Стандарти давлатии таҳсилоти олии касбиро маънидод кунед?
- Таълими фосилавиро шарҳ диҳед.
- Ҳуқуқҳои шахс ҳамчун хизматчии давлатӣ аз чӣ иборат аст?
- Дар кадом ҳолатҳо гузаронидани инвентаризатсия ҳатмист?
- Мақсади асосии гузаронидани инветаризатсия аз чӣ иборат аст?
- Дар кадом боби Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» оид ба масалаҳои муҳосибӣ гуфта шудааст?
- Намудҳо ва вакти истироҳатро шарҳ диҳед.
- Шартномаҳои меҳнатӣ ба кадом муҳлат баста мешаванд?
- Вақти кории хафтаина тибқи муқаррарот чанд рўз муайян шудааст?
- Таркиби ҳисоботи солонаи мактаб аз чӣ иборат аст?
- Сохтори низоми буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз кадом сатҳҳо иборат аст?
- Муассисаҳои таълимӣ аз кадом сарчашмаҳо маблағгузорӣ мешаванд?
- Андозаи музди меҳнати кормандони соҳаи маорифро кӣ муайян мекунад?
- Барномаи давлатии рушди таҳсилоти касбӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон кай қабул гардидааст?
- Дар бораи Стандарти давлатии таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳед?
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ кай қабул шудааст?
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ» кай қабул гардидааст ва аз чанд боб ва чанд мода иборат аст?
- Низомномаи Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кай ва таҳти кадом рақам тасдиқ шудааст?
- Оинномаи муассиса кадом масъалаҳоро дар бар мегирад?
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таълиму тарбияи томактабӣ кай қабул шудааст?
- Вазифаҳои таҳсилоти томактабӣ номбар кунед?
- Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон кадом намудҳои муассисаҳои томактабӣ фаъолият мекунад?
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи таҳсилоти иловагӣ кай қабул шудааст ва аз чанд боб, модда иборат мебошад?
- Адабиёти таълимӣ, барномаи таълимӣ ва китоби дарсӣ чист?
- Муассисаи таълимӣ чист ва дар кадом ҳолат махсус маҳсуб меёбад?
- Тарбия чист?
- Таълим чист?
- Тарбиягиранда кист?
- Шурои методӣ ва иттиҳодияи методӣ чист ва кадом салоҳиятҳоро дорост?
- Аттестатсияи давлатии муассисаи таълимӣ гуфта, чиро мефаҳмед.
- Аккредитатсияи давлатии муассисаи таълимӣ гуфта, чиро мефаҳмед?
- Ташхиси иҷозатдиҳӣ кадом вақт гузаронида мешавад?
- Фарқияти сифати таҳсилот ва сифати таълимро маънидод кунед?
- Масъалаи идоракунии сифати таҳсилот дар кадом боб ва моддаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» оварда шудааст?
- Зери мафҳуми баҳогузории маҷмӯӣ ба фаъолият чиро мефаҳмед ва амали кардани он чиро дар бар мегирад?
- Ба фаъолияти омӯзгори ки машғул шуда метавонад?
- Атттестатсияи давлатии муассисаҳои таҳсилоти умумӣ дар асоси кадом санадҳои меъёри ҳуқуқӣ гузаронида мешавад?
- Муҳлатҳои гузаронидани аттестасияи давлатиро номбар кунед, ва ҳолатҳои баҳодиҳӣ ба натиҷаи онро шарҳ диҳед.
- Зимни ҷамъбасти натиҷаи аттестатсияи давлатӣ кадом паҳлуҳои фаъолияти муассиса бештар афзалият доранд, ва натиҷаи баҳодиҳии мусбии онҳо ҳалкунанда маҳсуб меёбад?
- Аттестатсияи кормандони соҳаи омўзгорӣ дар кадом асос гузаронида мешавад?
- Низомномаи намунавии муассисаҳои таҳсилоти умумии Ҷумҳурии Тоҷикистон кай тасдиқ шудааст ва ба ду гуруҳ ҷудо кардани синфро аз фанҳои алоҳида дар кадом маврид иҷозат медиҳад?
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо коррупсия» кай қабул шудааст ва муҳтавои он аз чӣ иборат аст?
- Мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро номбар кунед?
- Тибқи Низомнома Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кадом ваколатҳоро дорад?
- Вазифаҳои хизматии муовини директор ва кормандони Агентиро кӣ муайян менамояд?
- Озмун чӣ гуна чорабинӣ аст, ба кадом хотир ва дар кадом асос гузаронида мешавад?
- Оё хизматчии давлатӣ ҳуқуқи ба соҳибкори машғул шуданро дорад?
- Кадом намуди ҳуқуқвайронкуниҳои маъмуриро медонед, ки ба коррупсия алоқаманданд?
- Кадом конвенсияҳои байналхалқиро медонед, ки соҳаи маорифро ба танзим медарорад?
- Ҳокимияти давлатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар асоси таҷзияи он чӣ гуна амалӣ мегардад?
- Ҷавобгарии интизомии хизматчии давлатӣ?
- Уҳдадориҳои падару модар дар таълими фарзанд, ки дар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулият барои таълиму тарбияи кудак» пешбинӣ шудаанд кадомҳоянд?
- Дар бораи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муроҷиатҳои шахсони воқеъӣ ва ҳуқуқӣ» маълумот диҳед.
- Намудҳои муроҷиатҳои шаҳрвандонро номбар кунед?
- Дар бораи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар низоми иҷозатдиҳӣ» маълумот диҳед.
- Принсипҳои асосии иҷозатдиҳиро шарҳ диҳед.
- Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикитон оид ба иҷозатдиҳӣ кадом салоҳиятҳоро дорост?
- Салоҳияти мақомоти иҷозатномадиҳандаро номбар намоед?
- Амали иҷозатнома чист?
- Оид ба муҳлати амали иҷозатнома маълумот диҳед.
- Ҳуҷҷате, ки мавҷуд будани иҷозатнома ва қарори додани онро тасдиқ мекунад номбар намоед?
- Боздоштани иҷозатнома ва бекор кардани амали иҷозатномаро шарҳ диҳед.
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи санҷиши фаъолияти субъектҳои хоҷагидор кай қабул гардидааст?
- Барномаҳои идоракунии сифати таҳсилот дар муассисаҳои таълимӣ (дар ҳамаи зинаҳо) кай тасдиқ карда шудааст?
- Барномаҳои санҷиши сатҳи сифати таҳсилот дар муассисаҳои таълимӣ?
- Мафҳуми сифати таҳсилотро шарҳ диҳед.
- Меъёрҳои баҳодиҳӣ ба дониш, маҳорат ва малакаҳои хонандагон аз тарафи кӣ таҳия карда мешавад?
- Гурўҳ, бахш ва шуъбаҳои идоракунии сифати таҳсилот дар муассисаҳои таълимӣ дар асоси чӣ фаъолият менамоянд?
- Маҳоратии касбии омўзгорон бо кадом роҳҳо баланд бардошта мешаванд?
- Фармоиши Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи табдил додани Хадамоти давлатии назорат дар соҳи маориф ба Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кай ва таҳти кадом рақам ба тасвиб расидааст?
- Ҳолатҳое, ки ба хизмати давлатӣ қабул шудани шаҳрвандро истисно мекунад, шарҳ диҳед.
- Дар бораи низоми хизмати давлатӣ маълумот диҳед.
- Принсипҳои асосии химатӣ давлатиро номбар кунед.
- Дар бораи кафолатҳои иҷтимоии хизматчии давлатӣ маълумот диҳед.
- Ҳолати саркашӣ намудани шаҳрванд аз талаботи моддаи 31 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хизмати давлатӣ»-ро шарҳ диҳед.
- Дар бораи мансабҳои давлатии ҳокимияти давлатӣ маълумот диҳед.
- Фарқияти байни мафҳумҳои ҳуқуқ, ўҳдадорӣ ва масъулиятро шарҳ диҳед.
- Мақоми давлатиро шарҳ диҳед.
- Мафҳуми калимаи салоҳиятро шарҳ диҳед.
- Мақомоти марказӣ чигуна салоҳият дорад?
- Ибораи «Эътироф ва баробарарзишӣ»-ро бо забони русӣ гуед?
- Дар бораи моддаи 9 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо коррупсия» маълумот диҳед?
- Мафҳуми калимаи радбандиро шарҳ диҳед.
- Идоракунии молиявӣ чист?
- Асоси иқтисодиёти Тоҷикистонро кадом шакли моликият ташкил медиҳад?
- Дар бораи салоҳияти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳед.
- Дар бораи сохтори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳед.
- Аъзои Ҳукуматро номбар кунед?
- Зинаҳои таҳсилотро номбар кунед?
- Раиси Маҷлиси Милли кист?
- Раиси Маҷлиси Намояндагон кист?
- Раиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кист?
- Кумитаҳои давлатиро номбар кунед?
- Дар бораи сиёсати дарҳои кушоди Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳед.
- Самти сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ки муайян мекунад?
- Сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистонро кадом мақомот татбиқ мекунад?
- Рутбаҳои тахассусии хизмати давлатиро номбар кунед?
- Ҳуқуқҳои иҷтимоии шаҳрвандонро шарҳ диҳед.
- Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Тоҷикистон ҳаммаънояндро бо забони русӣ гуед?
- Фарқият байни ҳарфи А ва Б дар чист?
- Феҳристи мансабҳои хизмати давлатӣ дар асоси кадом санади меъёрии ҳуқуқӣ тасдиқ карда шудааст?
- Мафҳуми калимаи архивро шарҳ диҳед.
- Бойгониро кадом санади меъёрии ҳуқуқӣ танзим менамояд?
- Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро кадом мақомот татбиқ менамояд?
- Моддаи 35 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистонро шарҳ диҳед.
- Дар бораи низоми идоракунии хизмати давлатӣ маълумот диҳед.
- Ҳуқуқи озодонаи шахс ҷиҳати иштирок дар чорабиниҳои сиёсӣ дар кадом моддаи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дарҷ гардидааст?
- Мафҳуми калимаҳои мустақилият ва истиқлолиятро шарҳ диҳед.
- Дар бораи феҳристи мероси фарҳангии моддӣ ва ғайримоддӣ маълумот диҳед.
- Дастгоҳи давлатӣ чист.
- Муқаддимаи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистонро шарҳ диҳед.
- Дар бораи сохти идоракунии Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳед.
- Дар бораи иттиҳодияҳои диннӣ маълумот диҳед.
- Барои чӣ сархатиб аз буҷети давлат музди меҳант мегирад?
- Тағйирёбии ҳудуди марз дар асоси кадом санади меъёрии ҳуқуқӣ татбиқ карда мешавад?
- Ҳифзи ёдгориҳои таърихии Ҷумҳурии Тоҷикистонро номбар кунед, ки мансубияти динӣ доранд?
- Мафҳуми мансаби давлатиро шарҳ диҳед.
- Дар бораи мансабҳои маъмурии хизмати давлатӣ маълумот диҳед.
- Дар бораи феҳристи мансабҳои хизмати давлатӣ маълумот диҳед.
- Барои заноне, ки дар озмуни мансабҳои холии маъмурии хизмати давлатӣ бори аввал иштирок мекунанд, кадом имтиёзҳо муқаррар карда шудааст?
- Моддаи 1 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо забони русӣ гуед?
- Дар моддаи 3 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хизмати давлатӣ» чӣ гуфта шудааст?
- Мафҳумҳои дастгоҳи марказиро шарҳ диҳед.
- Баъди хатми кадом муассисаи таълимӣ шахс соҳиби таҳсилоти миёнаи касбӣ мегардад?
- Ваколатҳои Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар кадом санади меъёрии ҳуқуқӣ дарҷ гардидааст?
- Мафҳуми калимаи назоратро шарҳ диҳед.
- Дар бораи Асосҳои сохтори конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳед.
- Дар бораи рейтинги муассисаҳои таълимӣ маълумот диҳед?
- Кадом нишондодҳо дар тавсифномаи хизматчии давлатӣ дарҷ мегардад?
- Кӣ шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб меёбад?
- Хизматчии давлатӣ кист?
- Мутахассис кист?
- Фонди захиравии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон чӣ гуна фонд аст?
- Ба фонди захиравии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз кадом ҳисоб маблағҳо ворид мегарданд?
- Шарикони байналмилалии иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистонро номбар кунед?
- Чанд навъи раводид вуҷуд дорад?
- Шаклҳои идоракуни вобаста ба иқтисодиёт кадомҳоянд?
- Хизмати давлатӣ аз хизматчии давлатӣ чи фарқ дорад?
- Ҷумҳурии Тоҷикистон дар чанд кишвари рўи олам намояндагии дипломатии худро дорад?
- Дар кадом моддаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» оид ба сатҳу сифати таълим дарҷ гардидааст?
- Мафҳуми мониторинг ҷист?
- Маҷмуи меъёрҳо, принсипҳои одоби хизмати давлатиро шарҳ диҳед
- Мафҳуми калимаи илмро шарҳ диҳед?
- Принсипҳои аттестатсияро номбар кунед
- Дар бораи фаъолияти Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон маълумот диҳед?
- Мафҳуми калимаи маорифро шарҳ диҳед.
- Калимаи Агентии назорат дар соҳаи маъориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба забони русӣ ва англисӣ гуйед?
- Принсипҳои гузаронидани аттестатсияи хизматчии давлатиро шарҳ диҳед.
- Мафҳуми калимаи инноватсия чист?
- Доир ба пайдарҳамии нақшаву барномаҳои таълимӣ ҳарф занед.
- Ихтисоси ҳамгиро чист?
- Уҳдадориҳои иловагии хизматчии давлатиро шарҳ диҳед.
- Дар кадом моддаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» оид ба ҳуқуқ ва уҳдадориҳои омўзгор дарҷ гардидааст?
- Мафҳумҳои асосии Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хизмати давлатӣ»-ро номбар кунед?
- Ҳифзи ёдгориҳои таърихии Ҷумҳурии Тоҷикистонро номбар кунед, ки мансубияти динӣ доранд?
- Мафҳуми мансаби давлатиро шарҳ диҳед?
- Дар бораи мансабҳои маъмурии хизмати давлатӣ маълумот диҳед?
- Номинатсияҳои озмуни «Фуруғи субҳи доноӣ китоб аст»-ро номбар кунед?
- Моддаи 1 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо забони русӣ гуед?
- Дар бораи имтиёзҳои муносибатҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон маълумот диҳед?
- Дар бораи категорияи сиёсӣ маълумот диҳед?
- Мафҳуми таърих аз тамаддун чӣ фарқият дорад?
- Доир ба пайдарҳамии нақшаву барномаҳои таълимӣ ҳарф занед?
- Стандарти давлатии таҳсилот аз ҷониби кӣ тасдиқ мегардад?
- Принсипҳои одоби хизматчии давлатиро номбар кунед?
- Мафҳуми «Давлатӣ иҷтимоӣ» тибқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон шарҳ дода шавад?
- Мафҳуми «Давлатӣ ягона» тибқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон шарҳ дода шавад?
- Санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ (қонунҳо) ва барномавӣ (консепсияҳо, стратегияҳо, барномаҳо) доир ба муқовимат ба экстремизм ва терроризм номбар карда шаванд?
- Санадҳои ҳуқуқии байналмилалии вобаста ба муқовимат бо терроризм ва экстремизм, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон онҳоро эътироф кардааст, номбар карда шаванд?
- Дар бораи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи бораи мубориза ба зидди терроризм» маълумот пешниҳод карда шавад?
- Мафуми «Терроризм» ва «Амали террористи» шарҳ дода шаванд?
- Субектҳои бевосита бар зидди терроризм муборизабаранда номбар карда шуда, доираи ваколатҳои онҳо дар ин самт шарҳ дода шаванд?
- Субектҳои дар мубориза бар зидди терроризм иштирокунанда номбар карда шуда, доираи ваколатҳои онҳо дар ин самт шарҳ дода шаванд?
- Дар бораи Стратегияи муқовимат ба экстремизм ва терроризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2025 маълумот пешниҳод карда шавад?
- Дар бораи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба экстримизм» маълумот пешниҳод карда шавад?
- Мафуми «Экстремизм» ва «Сепартизм» шарҳ дода шаванд?
- Субектҳои ба экстремизм бевосита муқовиматкунанда номбар карда шуда, доираи ваколатҳои онҳо дар ин самт шарҳ дода шаванд?
- Субектҳои дар муқовимат ба экстремизм иштирокунанда номбар карда шуда, доираи ваколатҳои онҳо дар ин самт шарҳ дода шаванд?
- Дар бораи моддаҳои дахлдори Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба муқовимат бо терроризм ва экстремизм маълумот пешниҳод карда шавад?
- Дар бораи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ» маълумот пешниҳод карда шаванд?
- Дар бораи шаклҳоиа иттиҳодияҳои динӣ ва вазъи ҳуқууқии онҳо маълумот пешниҳод карда шаванд?
- Дар бораи Консепсияи сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи дин маълумот пешниҳод карда шаванд?
Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ишғоли мансабҳои маъмурии хизмати давлатии холии зерин озмун эълон менамояд:
Written by АгентӣАгентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ишғоли мансабҳои маъмурии хизмати давлатии холии зерин озмун эълон менамояд:
Раёсати Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
1.Мутахассиси пешбар – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 2014,50 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯи ҷадвали ягонаи тарифӣ.
2.Мутахассис – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 1667 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ.
Раёсати Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм дар вилояти Суғд
1.Сармутахассис – 2 ҷой, маоши мансабӣ – 2390,80 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ;
2.Мутахассиси пешбар – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 1959,9 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ;
3.Мутахассис – 2 ҷой, маоши мансабӣ – 1612,4 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ.
Раёсати Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм дар вилояти Хатлон
1.Сармутахассис – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 2390,80 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ;
2.Мутахассиси пешбар – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 1959,9 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ;
3.Мутахассис – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 1612,4 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ.
Шуъбаи Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм дар минтақаи Кӯлоби вилояти Хатлон
1.Мутахассиси пешбар – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 1959,90 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ.
Шуъбаи Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм дар минтақаи Рашт
1.Сармутахассис – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 2168,4 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ.
2.Мутахассиси пешбар – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 1779,2 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯйи ҷадвали ягонаи тарифӣ.
3.Мутахассис – 1 ҷой, маоши мансабӣ – 1459,5 сомонӣ, иловапулӣ барои собиқаи хизмати давлатӣ аз рӯи ҷадвали ягонаи тарифӣ.
Талаботи тахассусӣ барои ишғолкунандагони мансаби сармутахассис:
– таҳсилоти олии касбӣ, ихтисоси равияи омӯзгорӣ, илмҳои табиӣ, риёзӣ, дақиқ ва гуманитарӣ;
– 3 сол собиқаи умумии меҳнатӣ ё 2 сол собиқаи хизмати давлатӣ;
– донистани таърих, фарҳанг, муқаддасоти миллӣ, забони давлатӣ ва забонҳои хориҷӣ;
– одобу ахлоқи шоиста, ҳисси баланди эҳтиром нисбат ба ҳуқуқ ва озодиҳои инсон, шаҳрванд ва ҳамкорон;
– малакаи хуби муошират, аз ҷумла маҳорати ба роҳ мондани ҳамкорӣ ҳангоми татбиқи манфиатҳои давлатӣ;
– малакаи кор бо компютер ва технологияҳои дигари иттилоотӣ.
Талаботи тахассусӣ барои ишғолкунандагони мансаби мутахассиси пешбар:
– таҳсилоти олии касбӣ, ихтисоси равияи омӯзгорӣ, илмҳои табиӣ, риёзӣ, дақиқ ва гуманитарӣ;
– 1 сол собиқаи умумии меҳнатӣ;
– донистани таърих, фарҳанг, муқаддасоти миллӣ, забони давлатӣ ва забонҳои хориҷӣ;
– одобу ахлоқи шоиста, ҳисси баланди эҳтиром нисбат ба ҳуқуқ ва озодиҳои инсон, шаҳрванд ва ҳамкорон;
– малакаи хуби муошират, аз ҷумла маҳорати ба роҳ мондани ҳамкорӣ ҳангоми татбиқи манфиатҳои давлатӣ;
– малакаи кор бо компютер ва технологияҳои дигари иттилоотӣ.
Талаботи тахассусӣ барои ишғолкунандагони мансаби мутахассис:
– таҳсилоти олӣ, олии нопурра ё миёнаи касбӣ, ихтисоси равияи омӯзгорӣ, илмҳои табиӣ, риёзӣ, дақиқ ва гуманитарӣ;
– донистани таърих, фарҳанг, муқаддасоти миллӣ, забони давлатӣ ва забонҳои хориҷӣ;
– одобу ахлоқи шоиста, ҳисси баланди эҳтиром нисбат ба ҳуқуқ ва озодиҳои инсон, шаҳрванд ва ҳамкорон;
– малакаи хуби муошират;
– малакаи кор бо компютер ва технологияҳои дигари иттилоотӣ.
Барои иштирок дар озмун
ҳуҷҷатҳои зерин пешниҳод карда мешаванд:
– ариза ба унвони роҳбари мақомот;
– варақаи шахсии баҳисобгирии кадрҳо;
– тарҷумаи ҳол;
– нусхаи шиноснома;
– нусхаи ҳуҷҷатҳо дар бораи таҳсилот;
– маълумотнома оид ба вазъи саломатӣ, шакли 038УЕ;
– нусхаи гувоҳнома дар бораи додани рақами мушаххаси андозсупоранда (РМА);
– маълумотнома аз мақомоти андоз дар бораи даромадҳо ва вазъи молумулкӣ;
– маълумотнома оид ба доғи судӣ;
– нусхаи дафтарчаи меҳнатӣ (ба ғайр аз ҳолатҳое, ки шахс собиқаи меҳнатӣ надорад);
– нусхаи суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақа (СИН);
–нусхаи маълумотнома дар бораи бақайдгирии давлатии дактилоскопӣ;
– нусхаи билети ҳарбӣ (барои шахсоне, ки хизмати ҳарбиро адо намудаанд);
– 2 дона акси андозаи 4х6 ва 2 дона акси андозаи 3х4;
– маълумотнома (справка-объективка) бо акси ранга.
Нишонии қабули ҳуҷҷатҳо
Шаҳри Душанбе, ноҳияи Шоҳмансур, кӯчаи Садриддин Айнӣ 126, шуъбаи кадрҳо, таъминоти ҳуқуқӣ, эътироф ва баробарарзишии ҳуҷҷатҳои таҳсилот дар давлатҳои хориҷии Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (Комбинати полиграфии шаҳри Душанбе, ошёнаи 3), телефон 225-83-28, 225-83-32.
Муҳлати охирини қабули ҳуҷҷатҳо баъд аз 21 рӯзи нашри озмун дар бораи гузаронидани озмун.
Истиқлоли давлатӣ ганҷи бебаҳо ва бузургтарин дастоварди таърихӣ
Истиқлоли давлатӣ ганҷи бебаҳо ва бузургтарин дастоварди таърихӣ
Арзиши истиқлолияту озодии Ватан бо ягон ченак арзёбӣ карда намешавад. Истиқлолият бузургтарин сарват ва бебаҳотарин неъмат барои ҳар миллате мебошад, ки худро шинохтааст ва таъриху тамадуни хешро медонаду аз онҳо ифтихор мекунад.
Эмомалӣ Раҳмон
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша дар баромаду суханрониҳои хеш қайд намудаанд, ки «Истиқлолият барои мо яке аз муқаддастарин арзишҳои миллӣ ба ҳисоб меравад». Аз ин гуфтаҳои Пешвои миллат бармеояд, ки дар баробари ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ ба мо имконият пайдо шуд, ки ин ганҷи бебаҳоро ба манфиати ҷомеа баҳри ояндаи нек ва хушбахтии мардум, дӯстию бародарӣ, ваҳдату якпорчагии миллати тоҷик бобаракат ва пурсамар истифода намоем.
Волотарин дастоварди сиёсӣ дар таърихи навини Тоҷикистон соҳиб шудан ба истиқлолияти давлатӣ мебошад. Дар давраи муқовиматҳои шадиди сиёсӣ Иҷлосияи дувуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 24 августи соли 1990 Эъломияи истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул намуд.
Санади мазкур Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибихтиёр муайян намуд ҳам, онро дар чаҳорчӯбаи Иттиҳоди нави Шӯравӣ тасаввур мекард ва истиқлоли комилро таъмин карда наметавонист.
Дар тӯли як соли аз қабули эъломия сипаригардидта Тоҷикистон ва ҷумҳуриҳои собиқ Шӯравӣ бо дарназардошти воқеияте, ки босуръат ҷараён мегирифт ва таҳаввулоти азими ғайримунтазирро ба вуҷуд меовард, ба мазмуну муҳтавои истиқлоли худ боз рӯй оварданд ва барои дарёфти истиқлоли комил талош намуданд.
Ҳодисаҳои моҳи августи соли 1991 баамломада аз оғози рӯзҳои вопасини ин давлати абарқудрат дарак медод. Зеро ҷумҳуриҳо муҳтавои истиқлолияти сиёсиро дар ин марҳала дарк намуда, барои ба даст овардани истиқлолияти комил саъйу талош мекарданд.
Ҳолати мазкур дар изҳороти Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон», ки дар Иҷлосияи ғайринавбатии Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати дувоздаҳум) аз 9 сентябри соли 1991 қабул гардида буд, чунин баён гардидааст: «Тағйироти инқилобиро дар Иттиҳоди Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ ба назар гирифта, кӯшиши ҷумҳуриҳои соҳибихтиёри ба он дохилшавандаро оиди аз нав барқарор намудани муносибатҳои байниҳамдигарӣ эҳтиром намуда,... мувофиқи Эъломияи Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 24 августи соли 1990 қабул шуда буд, Шурои Олӣ Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон мекунад».
Изҳороти қабулгардида боиси он гардид, ки Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарори махсусро «Дар бораи эълон шудани Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул намуда, матни Изҳороти Шурои Олиро дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон маъқул донад.
Қабул гардидани ин ду санади таърихӣ ҳатмӣ зарурати такмили Эъломияи истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистонро тақозо менамуд. Бо дарки ин амри воқеӣ Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар хусуси дохил кардани тағйиру иловаҳо ба Эъломияи Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон» қарор қабул намуд ва 9 сентябри соли 1991 тағйиру иловаҳо ба Қонуни асосии Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид карда шуд.
Хулоса, 9 сентябри соли 1991 вакилони Иҷлосияи ғайринавбатии Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати дувоздаҳум ҳуҷҷати «Изҳорот дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро қабул намуданд. Ҳамин ҳуҷҷати таърихӣ расман Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба аҳли башар эълон кард.
Сиву панҷ сол қабл, 9 сентябри соли 1991 муҳимтарин воқеаи таърихии сарнавиштсози миллати бофарҳанг ва соҳибтамаддуни тоҷик ба ҳастӣ пайваст. Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардид. Гарчанде бархе аз душманони миллат бо фармоиши хоҷагони бурунмарзӣ, ки тобу тоқати ин рӯйдоди бузурги таърихиро надоштанд, бо иғвову дасиса ҷанги бародаркуш ташкил намуда, ҳазорҳо мардуми бегуноҳро ба эъдом расонда, ба муҳоҷират маҷбур карданд, вале ба муроди дили пуркинаашон нарасиданд. Зеро ба бахти миллати тоҷик муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сари қудрат омада, миллатро аз парокандагӣ ва давлатро аз нестшавӣ наҷот доданд.
Замони соҳибистиқлолӣ Тоҷикистони биҳиштосо дар партави сиёсати созандаву бунёдкорона ва хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва ташаббусҳои ҷаҳонии ин шахсияти баруманди арсаи сиёсат дар таърихи навини Тоҷикистон тавонист ҷойгоҳи шоистае дар арсаи байналмилалӣ касб намояд.
Аз ибтидои асри бисту як мо шоҳиди онем, ки дар минтақа ва ҳатто дар бисёр ҳолат берун аз он бо иштироки Тоҷикистон тасмимҳое гирифта мешавад, ки онҳо мазмунан ва моҳиятан барои сулҳу субот ва оромию осоиштагии ҳаёти инсон дар ҷомеаи ҷаҳонӣ равона шудаанд. Маҳз бо баракат ва шарофати Истиқлоли давлатӣ миллати бофарҳангу соҳибтамаддун, кӯҳантаърих ва меҳмоннавозеро бо номи “тоҷик” ва мамлакатеро бо номи “Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мешиносанд, эҳтиром ва эътироф менамоянд. Илова бар ин, ҳоло Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷомеаи ҷаҳонӣ мақоми хосаеро касб намудааст.
Бо гузашти вақт ва дар муддати 35 соли соҳибистиқлолӣ дар самти рушду нумуи волоияти конун, ҳифзи ҳуқуқ ва озодии шаҳрвандон, таъмини амният, бунёду азнавсозии иншооти соҳаҳои гуногун, роҳсозӣ, рушди иқтисоду фарҳангу илм ва маориф, таъсиси корхонаву коргоҳҳо, эҳё намудани расму суннатҳои миллӣ-мардумӣ, коҳиш додани сатҳи бекорӣ ва камбизоатӣ, рушди иқтисоди хонаводагӣ, пазируфтани ташаббусҳои байналмилалӣ ва ғайра корҳои бениҳоят зиёд ва назаррас анҷом дода шуданд. Аслан, дастовардҳои соҳаҳои гуногун аз соли 2000 оғоз гардиданд. Гуфтан ба маврид аст, ки дар зарфи 25 сол ё чоряки аср Тоҷикистони соҳибистиқлол роҳи зиёда аз якасраи дигар мамлакатҳои пешрафтаи ҷаҳонро баъд аз ба даст овардани истиқлолияти сиёсиашон тай намудааст. Рушду нумуи соҳаҳои Тоҷикистон дар зарфи солҳои 2000-2026 зар замони соҳибистиқлоли дар таърихи Тоҷикистон беназир аст.
Агар аз рӯйи инсоф қазоват кунем, аз даврони соҳибистиқлолии мо даҳ соли аввали он бо нооромӣ гузашт ва тамоми дастовардҳои беназир дар самтҳои мухталиф дар ҳамин бисту як соли охир муяссарамон гардидаанд ва ин аз он гувоҳӣ медиҳад, ки ҳама ҷаҳду талош дар умури давлатдорӣ дар сурати поянда будани оромиву осоиштагӣ ва соҳибистқлолӣ натиҷаи дилхоҳ медиҳад. Бидуни муболиға, дар ин муддати кӯтоҳ, яъне сию панҷ соли Истиқлолияти давлатӣ мо бузургтарин корҳоро анҷом додем. Ин аз хиради воло ва сиёсати дурусти пешгирифтаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон шаҳодат медиҳад.
Қайд намудан зарур аст, ки маҳз ба туфайли фидокорӣ ва заҳматҳои хастанопазир ва шабонарӯзии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Тоҷикистони соҳибистиқлол ба ин дастовардҳо ноил гардидааст.
Набояд фаромӯш кард, ки дар тӯли ин солҳо мардуми Тоҷикистон фоҷиаи мудҳиши ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ - ҳамдигаркуширо аз сар гузаронида, муборизаи қувваҳои сиёсии қудратхоҳ ба кишвар ҳисороти бузурги ҷонӣ, моддӣ ва маънавӣ расонидаанд, ки онро бо пулу мол андоза кардан нашояд.
Дар он замон ақли солим боло гирифту қувваҳои даргир ба ҳам омаданд ва ҳар кадом уҳдадор шуданд, ки барои мустаҳкам намудани истиқлолияти воқеӣ ҷонашонро дареғ намедоранд ва кӯшиш ба харҷ доданд, ки дар фазои сулҳу субот бинои истиқлолиятро бо ҳам месозанд.
Ҳоло мо бояд аз он шукрона кунем, ки бо талошу заҳматҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Тоҷикистонро беш аз 190 давлати ҷаҳон мешиносанд ва садои Тоҷикистонро дар олитарин минбарҳои ҷаҳон мешунаванд.
Имрӯз Тоҷикистони соҳибистиқлол дорои Конститутсия, Суруди миллӣ, Парчам, забони миллӣ, асъори миллӣ, артиши миллӣ ва ғайраҳо буда, аъзои бонуфузтарин ташкилотҳои байналмиллалӣ аст.
Қайд намудан зарур аст, ки Конститутсия дар бобати фароҳам овардани сулҳи комил ва ризоияти миллӣ дар саросари мамлакатамон низ нақши муҳим бозидааст, зеро дар он тамоми меъёрҳои зиндагии ҷомеаи демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ инъикос гардидааст. Ба ҳамагон маълум аст, ки сиёсати дар асоси Конститутсия пешгирифтаи Президенту Ҳукуматро на танҳо кулли мардуми Тоҷикистон, балки созмонҳои бонуфузи байналхалқӣ ва аксари мамлакатҳои ҷаҳон пуштибонӣ ва дастгирӣ менамоянд.
Вобаста ба ин, Президенти маҳбуби кишвар ҳамеша таъкид менамоянд, ки омӯзиши Конститутсия, ҳамчунин рамзҳои давлати миллӣ, яъне Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ ҳанӯз дар боғчаҳои бачагонаву синфҳои ибтидоӣ ба роҳ монда шавад. Дар ҳар давлати соҳибистиқлол бояд ҳисси ифтихори миллӣ, ватандӯстӣ, дарки моҳияти давлатдории миллӣ бо тамоми рамзҳояш ҳанӯз бо шири модар дар ҷону хиради ҳар як фард маъво гирад ва аз насл ба насл гузарад.
Мардону занон дар ҷомеаи соҳибистиқлоли мо ҳуқуқи баробар доранд. Бо ин мақсад Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, пеш аз ҳама, Президенти мамлакатамон ҳамеша кӯшиш менамоянд, ки иштироки бештари занон дар ҳаёти ҷомеа, аз ҷумла, дар корҳои идораи давлат таъмин карда шавад. Аз ин ҷост, ки занони бофарҳангу фаъол ва кордон дар тамоми сохторҳои давлатӣ ва мақомоти ҳокимияти иҷроия вазифаи роҳбариро ба зимма доранд ва теъдоди онҳо сол ба сол афзуда истодааст.
Зикр кардан зарур аст, ки роҳбарияти мамлакат, хусусан сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳалли проблемаҳои ҷавонон низ эътибори ҷиддӣ медиҳанд, зеро ҷавонон дар ҷомеаи мо қувваи бузурганд ва дар ободонии ватани соҳибистиқлол ва баланд бардоштани обрӯи миллат саҳми арзанда мегузоранд. Ҳамзамон, Президенти маҳбуби кишварамон аз рӯзи ба сари қудрат омаданашон ҳамеша ҷавононро дастгирӣ мекарданд. Илова ба ин, ҳамеша дар сиёсати пешгирифтаашон такя ба ҷавонон низ мекунанд. Ин аст, ки сол аз сол сафи хизматчиёни давлатӣ аз ҳисоби ҷавонон афзуда истодааст ва ҳолати мазкур аз такя намудан ва дастгирӣ кардан ба ҷавонон шаҳодат медиҳад.
Бояд тазаккур дод, ки дастовардҳои Тоҷикистони соҳибистиқлол дар самти татбиқи чор ҳадафи стратегӣ: таъмини истиқлолияти энергетикӣ, аз бумбасти коммуникатсионӣ раҳоӣ бахшидани кишвар, таъмини амнияти озуқаворӣ, саноатикунонии босуръати мамлакат назаррас мебошанд ва дар солҳои охир рӯз аз рӯз беҳтар шудани вазъи соҳаҳои саноат, энергетика, кишоварзӣ, нақлиёт ва роҳсозӣ, коммуникатсия ва технологияи иттилоотиро ҳамагон дида истодаем.
Боиси ифтихор аст, ки дар солҳои Истиқлолияти давлатӣ соҳаҳои муҳимми иҷтимоӣ, аз ҷумла илму маориф, тандурустӣ ва фарҳангу варзиш ба маҷрои куллан нав ворид гардида, сол аз сол рушд намуда истодаанд.
Инчунин, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон инкишофи илмро дар баробари соҳаҳои маориф ва фарҳанг самти афзалиятноки стратегияи рушди миллӣ меҳисобад ва барои таъмини самаранокии корҳои илмиву таҳқиқотӣ чораҳои заруриро роҳандозӣ намуда истодааст.
Истиқлолияти давлатиро метавон дар роҳи худшиносии милливу таърихӣ, эҳёи ойину суннатҳо ва рушди илму адаб марҳалаи дурахшону пурифтихори фарҳангу тамаддуни миллӣ, даврони рушди нерӯи зеҳнӣ ва эҷодкорӣ арзёбӣ намуд. Вобаста ба ин, махсус хотирнишон бояд намуд, ки маҳз ба шарофати истиқлолият сиришти маънавии миллати тоҷик расмияти сиёсӣ пайдо кард.
Ифтихор намудан аз таърих, фарҳанг, забон ва анъанаҳои наҷибу ҷовидонаи миллат рукни бисёр муҳимми истиқлолияти давлатӣ мебошад.
Тоҷикон аз ҷумлаи миллатҳои хушбахтанд, ки тақдири имрӯзу фардои давлату ватани худро дар ихтиёр доранд.
Мо бояд ҳамеша дар хотир дошта бошем, ки соҳибватан будан хушбахтӣ ва ифтихори бузург аст. Ҳамзамон, ба қадри ин неъмати бебаҳо - яъне ватан ва истиқлолияти он расидан масъулияти аз ин ҳам бузургтар мебошад.
Мо бояд ифтихор намоем, ки миллати тоҷик таърихан ва табиатан сулҳдӯст, фарҳангпарвар, офарандаи ганҷинаҳои тамаддуни башарӣ, созандаву бунёдкор мебошад ва ин сифатҳои олиро насл ба насл инкишоф дода, дар таърихи навини халқамон саҳифаҳои заррину дурахшонро сабт мекунад.
Аз рӯзи Сарвари давлат интихоб гардидани фарзанди барӯманди халқ Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар тамоми низомҳои ҳокимият асосҳои сохтори конститутсионӣ, меъёрҳои танзимкунандаи ҳаёти иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии кишвар роиҷ гардида, пули миллӣ ба муомилот баромад ва шиносномаи миллӣ дар арсаи ҷаҳонӣ эътироф гардид. Яке аз рукнҳои асосии давлатдории мустақил – Артиши миллӣ ва неруҳои сарҳадӣ дар ҷумҳурӣ таъсис дода шуд. Ҳифзи марзу буми Ватан ва сарҳади давлат таҳти назорати доимӣ гирифта шудааст. Чунонки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти мамлакат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон чунин таъкид кардаанд: «Яке аз муҳимтарин дастовардҳои мо дар даврони истиқлолият давлатсозӣ ва давлатдории муосири миллӣ мебошад, ки моҳиятан шакли ҳуқуқбунёд, иҷтимоӣ ва дунявиро дорад».
Бо сипарӣ гардидани солҳо ва ба даст овардани комёбиҳои муҳим метавон хулоса кард, ки давраи навини давлатсозию давлатдории мустақилона моро водор сохт, ки роҳи ислоҳоти иқтисодӣ, дигаргун сохтани шакли моликият, ташаккули иқтисодиёти миллӣ ва сохторҳои нави идоракунии онро пеш гирифта, ба густариши муносибатҳои бозоргонӣ ва пайвастани низоми иқтисоди Тоҷикистон ба набзи иқтисоди ҷаҳонӣ роҳ кушоем.
Бо шарофати истиқлолият ба дастовардҳои назарраси сиёсиву иқтисодӣ ва иҷтимоиву фарҳангӣ ноил шуда бошем ҳам, дар марҳилаи мураккабу ҳассоси ҷаҳони имрӯза ба иттиҳоду ҳамраъйӣ, ваҳдати миллӣ, маърифату зиракии сиёсӣ, худшиносиву худогоҳӣ ва эҳсоси баланди ватандӯстиву ватандорӣ бештар ниёз дорем. Аз ин ҷост, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид кардаанд, ки ҳушёрии сиёсиро аз даст надиҳем ва ҳар яки мо дар таҳкими истиқлолият ва рушду шукуфоии кишвар саҳмгузор бошем.
Дар интиҳо, бори дигар ёдрас менамоем, ки ҳар як шахс вазифадор аст, ки ин ганҷи бебаҳои таърихии ба дастоварда ва қонунҳои дар он амалкунандаро риоя кунанд, ҳуқуқ, озодӣ ва шаъну шарафи дигаронро эҳтиром намояд.
Самараи неки Истиқлол аст, ки имрӯз Тоҷикистон дар дунё чун давлати сулҳхоҳу сулҳпарвар шинохта шудааст. Таҷрибаи сулҳи тоҷикон манбаи омӯзиши сулҳхоҳони ҷаҳон гаштааст, ки боиси ифтихори ҳар як тоҷику тоҷикистонӣ аст. Мо бояд аз ин миллати баруманд биболему барои боз ҳам машҳуртар гардидани он кӯшишу ғайрат намоем. Аз ин лиҳоз, бо чунин орзуҳо гуфтаниам, бигузор иди муқаддаси Истиқлолият барои ҳар фарди соҳибдилу озодаи кишвар саломатӣ, бахту саодат, зиндагии осуда ва комёбию кушоишҳо орад.
Ализода Довуд Алӣ – муовини якуми директори Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
ТАМОШОИ ДАСТАҶАМЪОНАИ ЭКСПОЗИТСИЯИ ОСОРХОНАИ МИЛЛӢ
ТАМОШОИ ДАСТАҶАМЪОНАИ ЭКСПОЗИТСИЯИ ОСОРХОНАИ МИЛЛӢ
Бо мақсади таҳкими ифтихор аз истиқлолу озодӣ ва арҷгӯзорӣ ба таъриху тамаддуни бостонии миллати тоҷик, санаи 18 марти соли 2026 роҳбарият ва кормандони Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз экспозитсияи Осорхонаи миллӣ дидан намуданд.
Дар воқеъ Осорхонаи миллӣ яке аз марказҳои муҳими фарҳангӣ ва маънавии ҳар як давлат ба шумор меравад. Дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон, ки дар пойтахти кишвар – шаҳри Душанбе ҷойгир аст, таъриху фарҳанг ва мероси гаронбаҳои миллати тоҷик ба таври васеъ ба намоиш гузошта шудааст. Осорхонаи миллӣ на танҳо макони нигоҳдории осори гузашта, балки омили муҳими тарбияи маънавӣ, худшиносӣ ва ифтихори миллӣ мебошад. Он ба ҳар як шаҳрванд ёдрас мекунад, ки миллати тоҷик дорои таърихи пурғановат ва фарҳанги беназир аст ва ҳифзи ин мерос вазифаи муқаддаси ҳар як фарди ҷомеа мебошад.
Осорхонаи миллӣ дар нигоҳдорӣ ва ҳифзи мероси таърихӣ нақши калидӣ мебозад. Дар он ҳазорҳо ашёи нодир, аз ҷумла бозёфтҳои бостоншиносӣ, дастхатҳои қадима, асарҳои санъат ва ашёи рӯзгори гузашта нигоҳ дошта мешаванд. Ин ганҷинаҳо ба мо имкон медиҳанд, ки бо гузаштагони худ ошно шавем ва дарк намоем, ки миллати тоҷик дорои таърихи куҳан ва фарҳанги ғанӣ мебошад.
Осорхонаи миллӣ ба баланд бардоштани худшиносӣ ва ифтихори миллӣ мусоидат мекунад. Ҳангоми тамошои экспонатҳо, шахс эҳсос мекунад, ки ба як миллати бофарҳанг ва тамаддунофар тааллуқ дорад. Ин эҳсос, махсусан дар байни ҷавонон, ҳисси ватандӯстӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣро тақвият медиҳад.
Осорхонаи миллӣ дар тарбияи насли ҷавон аҳамияти бузург дорад. Барои хонандагону донишҷӯён, осорхона як мактаби иловагӣ мебошад, ки онҳо метавонанд донишҳои назариявии худро бо далелҳои воқеӣ мустаҳкам намоянд. Экскурсияҳо, намоишгоҳҳо ва чорабиниҳои фарҳангӣ ба баланд шудани сатҳи маърифат ва ҷаҳонбинии ҷавонон мусоидат мекунанд.
Осорхона ҳамчун василаи муаррифии миллат ба ҷаҳониён хизмат мекунад. Меҳмонони хориҷӣ бо тамошои экспонатҳои Осорхонаи миллӣ бо таърих, фарҳанг ва анъанаҳои тоҷикон ошно мегарданд. Ин раванд ба баланд гардидани обрӯи байналмилалии кишвар мусоидат мекунад.
Осорхонаи миллӣ дар таҳкими ваҳдати миллӣ низ саҳмгузор аст. Шиносоӣ бо таърихи умумӣ ва арзишҳои муштарак мардумро ба ҳам наздик намуда, ҳисси ягонагӣ ва ҳамбастагиро тақвият медиҳад.
ИҶРОИ ДАСТУРУ СУПОРИШҲОИ АСОСГУЗОРИ СУЛҲУ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ - ПЕШВОИ МИЛЛАТ, ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН МУҲТАРАМ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН
ИҶРОИ ДАСТУРУ СУПОРИШҲОИ АСОСГУЗОРИ СУЛҲУ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ - ПЕШВОИ МИЛЛАТ, ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН МУҲТАРАМ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН
Дар давраи истиқлолияти давлатӣ масъалаи ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, бахусус хизматчиёни ҳарбӣ ва оилаҳои ниёзманд, ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлат табдил ёфтааст. Расонидани кумак ба афсарону сарбозон ва оилаҳои ниёзманд дар партави дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон як ҷузъи муҳими сиёсати иҷтимоии давлат ба ҳисоб меравад. Он ба беҳтар шудани сатҳи зиндагии мардум, таҳкими суботи иҷтимоӣ ва рушди устувори ҷомеа замина мегузорад. Ҳамзамон, чунин иқдомҳо ҳисси ватандӯстӣ, масъулиятшиносӣ ва ифтихори миллиро дар қалби шаҳрвандон тақвият медиҳанд.
Афсарону сарбозон ҳамчун муҳофизони истиқлолу амнияти кишвар мақоми махсус доранд. Онҳо бо садоқат ба Ватан хизмат намуда, оромии ҷомеаро таъмин мекунанд.
Ҳамзамон, дастгирии оилаҳои ниёзманд яке аз ҷанбаҳои муҳими сиёсати иҷтимоии давлат мебошад. Оилаҳое, ки ба кӯмак эҳтиёҷ доранд, бо кумакпулиҳо, имтиёзҳои иҷтимоӣ ва барномаҳои гуногуни давлатӣ фаро гирифта мешаванд. Ин тадбирҳо ба паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва беҳтар шудани шароити зиндагии онҳо мусоидат мекунанд.
Дар партави дастуру супоришҳои Пешвои миллат, инчунин ба тарбияи маънавии ҷомеа диққати ҷиддӣ дода мешавад. Тақвияти ҳисси ватандӯстӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва дастгирии якдигар аз муҳимтарин ҳадафҳо ба шумор мераванд. Чунин сиёсат ба ташаккули ҷомеаи солим ва муттаҳид мусоидат мекунад.
Ғайр аз ин, ташкил ва баргузор намудани чорабиниҳои хайриявӣ, аёдати оилаҳои сарбозон ва расонидани кӯмакҳои амалӣ аз ҷониби ташкилотҳо ва шахсони алоҳида, намунаи олии инсондӯстӣ ва ҳамдилӣ мебошад. Ин иқдомҳо на танҳо ниёзмандонро дастгирӣ мекунанд, балки рӯҳияи ҳамбастагӣ ва меҳру шафқатро дар ҷомеа таҳким мебахшанд.
Дар ин замина Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар партави дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арафаи иди саиди фитр ва ҷашни байналмилалии Наврӯз ба яке аз қисмҳои низомии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ва оилаҳои ниёзманди ҳудуди ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе маводҳои ғизоӣ дастрас намуд.
НАВРӮЗ - ҶАШНИ НИЁГОНИ МО
НАВРӮЗ - ҶАШНИ НИЁГОНИ МО
Осори зиёди таърихию фарҳангии ниёгони мо пайдоиши Наврӯзро ба шоҳ Ҷамшед нисбат медиҳанд. Фирдавсии бузургвор ҷашни Наврӯзро чунин ба қалам додааст:
Ба Ҷамшед бар гавҳар афшонданд,
Мар он рӯзро рӯзи нав хонданд.
Бунёдгузории тахти Ҷамшед дар замони Дориюши бузург ва ба фармони ӯ оғоз шуд, вале итмоми бинои шаҳру кох ва толорҳои пазироии он то панҷоҳуяк сол давом карда дар замони Ардашери аввал ифтитоҳ шудааст.
Аз ҷумла Ҳаким Фирдавсӣ дар яке аз бобҳои оғози “Шоҳнома” овардааст, ки Ҷамшед баъд аз поён бахшидани корҳои бузург дар даврони ҳукмронии хеш бо ёрии фарри каёнӣ тахте бисохт ва онро бо дурру гавҳар биёрост ва чун нахустин бор девҳо, ки дар итоати Ҷамшед буданд, тахтро ба дӯш гирифта, аз замин боло шуданд, нури офтоб ба чеҳраи Ҷамшед ва бар тахти ӯ метобид ва инъикос шуда дурахш мекард. Мардум ин ҳодисаро дида, ба ҳайрат афтоданд ва он рӯзро “рӯзи нав” номиданд, ки он ба рӯзи 1-уми моҳи ҳамал (21-уми март) рост меомад. Аз ҳамин сабаб дар адабиёт ва ривоятҳову устураҳои таърихӣ шоҳ Ҷамшедро асосгузори Наврӯз номидаанд. Наврӯз дар фарҳанги мо тоҷикон рӯзи нав, рӯзи шодӣ, рӯзи бахшиши гуноҳҳои якдигар, рӯзи оштӣ аст. Тамоми мавҷудоти зинда дар ин вақт дубора эҳё мешаванд.
Яъне дар байни қавмҳои ориёӣ Наврӯз муқаддастарин ва волотарин ҷашн ҳамзамон инъикосгари расму ойини мардумист. Он пайванди ногусастании наслҳоро мемонад, ҳарчанд ки дар давоми мавҷудияташ борҳо дучори таъқибу хорӣ ва нобудӣ гашта буд.
Бояд зикр кард, ки Наврӯз инъикосгари таърихи фарҳанг, расму ойин ва анъанаву тамаддуни миллати тоҷик мебошад, ки гузаштаву имрӯз ва фардои наслҳоробо ҳам мепайвандад ва худшиносию худогоҳиро дар дили онҳо парвариш менамояд. Наврӯз дар тӯли таърих бо номҳои гуногун - иди Наврӯз, иди соли нав, иди сари сол, ҷашни фарвардин, ҷашни баҳорӣ, Наврӯзи ҷамшедӣ, Наврӯзи султонӣ, Наврӯзи ҷалолӣ ва ғайра ёдоварӣ шудааст.
Таҷлили Наврӯз дар даврони Сосониён рушд ёфт ва дар аҳди ин даврон шаш рӯз ҷашн гирифта мешуд. Ҷашни Наврӯз то ба имрӯз шукӯҳу шаҳомат ва таровати хос дошта, байни мардуми эронитабор маълуму машҳур гаштааст. Ба ин ҷашн дар тамоми дунё мардуми зиёде, новобаста аз нажоду миллат, дилбастагӣ ва таваҷҷуҳ доранд.
Наврӯз аз замони пайдоишаш то имрӯз тараннумгари зебоиву накӯӣ буда, сифатҳои эҳёгариро ҷузъи ҷудонопазири инсон ва табиат мешуморад.
Барои амалӣ намудани ормонҳои гузаштагони худ покии зоҳирӣ – покии тану ҷомаю хона ва деҳу шаҳру кишвар ва покии ботин – қалбу андеша, некӣ (меъёри амали худ қарор додани пиндори нек, рафтори нек ва гуфтори нек) ростӣ, адлу дод ва амсоли инҳо бояд ҳар як инсони ҷомеа ҷидду ҷаҳд ва саъю кӯшиш намояд.
Зи кӯи ёр меояд насими боди Наврӯзӣ,
Аз ин бод ар мададхоҳӣ, чароғи дил барафрӯзӣ.
Наврӯз дар бисёр кишварҳо, хусусан дар Осиёи Миёна, Эрон, Туркманистон, Афғонистон ва дигар минтақаҳо бо ҷашни бузург ва анъанаҳои гуворо ва аҷиби худ ҷашн гирифта мешавад. Яке аз анъанавиҳои муҳими Наврӯз тайёр кардани таомҳои хос ва хӯрдани онҳо бо оила ва дӯстон мебошад. Дар байни онҳо "суманак" яке аз маъруфтарин таом аст, ки аз гандум тайёр мешавад ва рамзи ҳосил бомаром, шодиву иқбол аст. Наврӯз барои пешбурди муҳаббат ва бародарӣ байни одамон аст. Дар ин рӯз, одамон якдигарро бо дуоҳои хуб ва хушбахтӣ мебаранд ва онҳоро барои як соли пурра аз ҷиҳати маънавӣ ва ҷисмонӣ дуруст бо хираду иродаи тоза шод мекунанд.
Барои тоҷикон Наврӯз як ҷашн, бо аҳамияти фарҳангӣ ва маънавӣ аст. Ин ҷашн дар байни мардуми тоҷик як рӯйдоди фархунда ва муҳим ба шумор меравад, ки дар он хонаводаҳо ва мардум бо якдигар ҷамъ омада, боз ҳамдигарро бо хайр ва шодии нав тӯҳфа мекунанд. Наврӯз дар қалбҳои мардум ёдҳои шод ва давраи назаррас дар зиндагии одамон ба вуҷуд меорад. Баҳор на танҳо дар табиат, балки дар руҳи инсон низ эҳё мешавад.
Ин ҷашн хосиятҳои раванди руҳии инсонро бозгӯ мекунад ва рамзи он аст, ки ҳар як инсон метавонад бо нияти тоза ва хиради нав ба ҳаёти худ назар кунад. Барпо кардани рамзи тозаии табиат, барқарор кардани муҳаббат ва эҳтиром ба табиат ва ё фаромӯш кардани иштибоҳҳо ва ношоистагиҳо — ҳамаи ин барои навсозии ҳаёти инсонҳо муҳим аст.
Наврӯз як ҷашн аст, ки танҳо як рӯзи тоза ва шодӣ нест, балки боиси тағйироти амиқ дар қалб ва маънавияти одамон мебошад. Ин рамзи ҳосили бомаром ва муҳаббат аст ва барои омадани баҳор ва эҳёи табиати нав оғоз мешавад.
Шукӯҳу тантанаҳои наврӯзӣ гувоҳи он мебошанд, ки давлат ва Ҳукумати мамлакат ба рушти фарҳанги миллӣ ва эҳёи суннатҳои бостонӣ арҷ гузошта, барои пойдори ва боз ҳам ғанӣ гардонидани онҳо пайваста иқдом менамоянд.
Тамоми оинҳои ниёгони наврӯзӣ сарчашмаи бузурги ахлоқию тарбиявианд ва метавонанд наслҳоро ба садоқату вафодорӣ, бунёдкориву созандагӣ ва зебопарастӣ ҳидоят намоянд.
Айёми баҳор омад, Наврӯз муборак бод,
Илҳоми баҳор омад, Наврӯз муборак бод,
Кардем видоъ бо дай, нӯшед зи ҷоми май ,
Шодӣ ба канор омад, Наврӯз муборак бод .
Омад-омади ин ҷашни бузурги аҷдодиро миллати тоҷик имрӯзҳо бо шукӯҳу шаҳомати хоса ҷашн мегиранд. Наврӯз дорои хусусиятҳои ба худ хос мебошад. Одамон пеш аз ид хонаҳояшонро тоза менамоянд ва занҳо ба пӯхтани таомҳои миллӣ машғул мешаванд.
Яке аз таомҳои миллӣ Суманак мебошад, ки он ифодагари ин ҷашн аст. Дар рӯзи ид одамон бо либосҳои идона вориди ҷашнгоҳ мешаванд ва дастархони идона ташкил медиҳанд. Занҳо хони идонаро бо нозу неъматҳои “ҳафт сину ҳафт шин” оро медиҳанд. Бачаҳо бошанд, ба ҳаргуна бозиҳо машғул мешаванд. Ҳамин тавр, имрӯзҳо ин ҷашни аҷдодӣ дар тамоми шаҳру ноҳияҳои кишварамон бо як шукӯҳи хоса ҷашн гирифта мешавад.
Барои ҷаҳонишавии Наврӯз саҳми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бениҳоят бузург мебошад. Бо талошҳои ҳамаҷонибаи Пешвои миллат аз 30-юми сентябри соли 2009 Наврӯз аз ҷониби ЮНЕСКО ба феҳристи ёдгории ғайримоддии фарҳанги башарият дохил карда шуд ва 19-уми феврали соли 2010 дар Иҷлосияи 64-ум аз ҷониби Маҷмааи умумии Созмони Милали Мутаҳҳид Рӯзи байналмиллалии Наврӯз эълон карда шуда, дар саросари ҷаҳон бо як шаҳомат таҷлил мегардад.
Дар давраи истиқлолияти давлатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Наврӯз шукӯҳу таҷаллои тоза пайдо намуд ва мо тоҷикон ин ҷашнро ҳамчун мероси муқаддастарини ниёгонамон ва ҷашни покию зебоӣ дар фазои истиқлолу ваҳдат бо шукргузорӣ бошукӯҳ таҷлил менамоем.
Наврӯз ҷаҳонӣ шуд, то бод чунин бодо!
Ҷашни ҳамагонӣ шуд, то бод чунин бодо!
Бобоев Сайрам-мутахассиси пешбари риаёсати назорати давлатии муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёнаи касбӣ ва таълими калонсолон
НАВРӮЗ - ҶАШНИ НИЁГОНИ МО
НАВРӮЗ - ҶАШНИ НИЁГОНИ МО
Осори зиёди таърихию фарҳангии ниёгони мо пайдоиши Наврӯзро ба шоҳ Ҷамшед нисбат медиҳанд. Фирдавсии бузургвор ҷашни Наврӯзро чунин ба қалам додааст:
Ба Ҷамшед бар гавҳар афшонданд,
Мар он рӯзро рӯзи нав хонданд.
Бунёдгузории тахти Ҷамшед дар замони Дориюши бузург ва ба фармони ӯ оғоз шуд, вале итмоми бинои шаҳру кох ва толорҳои пазироии он то панҷоҳуяк сол давом карда дар замони Ардашери аввал ифтитоҳ шудааст.
Аз ҷумла Ҳаким Фирдавсӣ дар яке аз бобҳои оғози “Шоҳнома” овардааст, ки Ҷамшед баъд аз поён бахшидани корҳои бузург дар даврони ҳукмронии хеш бо ёрии фарри каёнӣ тахте бисохт ва онро бо дурру гавҳар биёрост ва чун нахустин бор девҳо, ки дар итоати Ҷамшед буданд, тахтро ба дӯш гирифта, аз замин боло шуданд, нури офтоб ба чеҳраи Ҷамшед ва бар тахти ӯ метобид ва инъикос шуда дурахш мекард. Мардум ин ҳодисаро дида, ба ҳайрат афтоданд ва он рӯзро “рӯзи нав” номиданд, ки он ба рӯзи 1-уми моҳи ҳамал (21-уми март) рост меомад. Аз ҳамин сабаб дар адабиёт ва ривоятҳову устураҳои таърихӣ шоҳ Ҷамшедро асосгузори Наврӯз номидаанд. Наврӯз дар фарҳанги мо тоҷикон рӯзи нав, рӯзи шодӣ, рӯзи бахшиши гуноҳҳои якдигар, рӯзи оштӣ аст. Тамоми мавҷудоти зинда дар ин вақт дубора эҳё мешаванд.
Яъне дар байни қавмҳои ориёӣ Наврӯз муқаддастарин ва волотарин ҷашн ҳамзамон инъикосгари расму ойини мардумист. Он пайванди ногусастании наслҳоро мемонад, ҳарчанд ки дар давоми мавҷудияташ борҳо дучори таъқибу хорӣ ва нобудӣ гашта буд.
Бояд зикр кард, ки Наврӯз инъикосгари таърихи фарҳанг, расму ойин ва анъанаву тамаддуни миллати тоҷик мебошад, ки гузаштаву имрӯз ва фардои наслҳоробо ҳам мепайвандад ва худшиносию худогоҳиро дар дили онҳо парвариш менамояд. Наврӯз дар тӯли таърих бо номҳои гуногун - иди Наврӯз, иди соли нав, иди сари сол, ҷашни фарвардин, ҷашни баҳорӣ, Наврӯзи ҷамшедӣ, Наврӯзи султонӣ, Наврӯзи ҷалолӣ ва ғайра ёдоварӣ шудааст.
Таҷлили Наврӯз дар даврони Сосониён рушд ёфт ва дар аҳди ин даврон шаш рӯз ҷашн гирифта мешуд. Ҷашни Наврӯз то ба имрӯз шукӯҳу шаҳомат ва таровати хос дошта, байни мардуми эронитабор маълуму машҳур гаштааст. Ба ин ҷашн дар тамоми дунё мардуми зиёде, новобаста аз нажоду миллат, дилбастагӣ ва таваҷҷуҳ доранд.
Наврӯз аз замони пайдоишаш то имрӯз тараннумгари зебоиву накӯӣ буда, сифатҳои эҳёгариро ҷузъи ҷудонопазири инсон ва табиат мешуморад.
Барои амалӣ намудани ормонҳои гузаштагони худ покии зоҳирӣ – покии тану ҷомаю хона ва деҳу шаҳру кишвар ва покии ботин – қалбу андеша, некӣ (меъёри амали худ қарор додани пиндори нек, рафтори нек ва гуфтори нек) ростӣ, адлу дод ва амсоли инҳо бояд ҳар як инсони ҷомеа ҷидду ҷаҳд ва саъю кӯшиш намояд.
Зи кӯи ёр меояд насими боди Наврӯзӣ,
Аз ин бод ар мададхоҳӣ, чароғи дил барафрӯзӣ.
Наврӯз дар бисёр кишварҳо, хусусан дар Осиёи Миёна, Эрон, Туркманистон, Афғонистон ва дигар минтақаҳо бо ҷашни бузург ва анъанаҳои гуворо ва аҷиби худ ҷашн гирифта мешавад. Яке аз анъанавиҳои муҳими Наврӯз тайёр кардани таомҳои хос ва хӯрдани онҳо бо оила ва дӯстон мебошад. Дар байни онҳо "суманак" яке аз маъруфтарин таом аст, ки аз гандум тайёр мешавад ва рамзи ҳосил бомаром, шодиву иқбол аст. Наврӯз барои пешбурди муҳаббат ва бародарӣ байни одамон аст. Дар ин рӯз, одамон якдигарро бо дуоҳои хуб ва хушбахтӣ мебаранд ва онҳоро барои як соли пурра аз ҷиҳати маънавӣ ва ҷисмонӣ дуруст бо хираду иродаи тоза шод мекунанд.
Барои тоҷикон Наврӯз як ҷашн, бо аҳамияти фарҳангӣ ва маънавӣ аст. Ин ҷашн дар байни мардуми тоҷик як рӯйдоди фархунда ва муҳим ба шумор меравад, ки дар он хонаводаҳо ва мардум бо якдигар ҷамъ омада, боз ҳамдигарро бо хайр ва шодии нав тӯҳфа мекунанд. Наврӯз дар қалбҳои мардум ёдҳои шод ва давраи назаррас дар зиндагии одамон ба вуҷуд меорад. Баҳор на танҳо дар табиат, балки дар руҳи инсон низ эҳё мешавад.
Ин ҷашн хосиятҳои раванди руҳии инсонро бозгӯ мекунад ва рамзи он аст, ки ҳар як инсон метавонад бо нияти тоза ва хиради нав ба ҳаёти худ назар кунад. Барпо кардани рамзи тозаии табиат, барқарор кардани муҳаббат ва эҳтиром ба табиат ва ё фаромӯш кардани иштибоҳҳо ва ношоистагиҳо — ҳамаи ин барои навсозии ҳаёти инсонҳо муҳим аст.
Наврӯз як ҷашн аст, ки танҳо як рӯзи тоза ва шодӣ нест, балки боиси тағйироти амиқ дар қалб ва маънавияти одамон мебошад. Ин рамзи ҳосили бомаром ва муҳаббат аст ва барои омадани баҳор ва эҳёи табиати нав оғоз мешавад.
Шукӯҳу тантанаҳои наврӯзӣ гувоҳи он мебошанд, ки давлат ва Ҳукумати мамлакат ба рушти фарҳанги миллӣ ва эҳёи суннатҳои бостонӣ арҷ гузошта, барои пойдори ва боз ҳам ғанӣ гардонидани онҳо пайваста иқдом менамоянд.
Тамоми оинҳои ниёгони наврӯзӣ сарчашмаи бузурги ахлоқию тарбиявианд ва метавонанд наслҳоро ба садоқату вафодорӣ, бунёдкориву созандагӣ ва зебопарастӣ ҳидоят намоянд.
Айёми баҳор омад, Наврӯз муборак бод,
Илҳоми баҳор омад, Наврӯз муборак бод,
Кардем видоъ бо дай, нӯшед зи ҷоми май ,
Шодӣ ба канор омад, Наврӯз муборак бод .
Омад-омади ин ҷашни бузурги аҷдодиро миллати тоҷик имрӯзҳо бо шукӯҳу шаҳомати хоса ҷашн мегиранд. Наврӯз дорои хусусиятҳои ба худ хос мебошад. Одамон пеш аз ид хонаҳояшонро тоза менамоянд ва занҳо ба пӯхтани таомҳои миллӣ машғул мешаванд.
Яке аз таомҳои миллӣ Суманак мебошад, ки он ифодагари ин ҷашн аст. Дар рӯзи ид одамон бо либосҳои идона вориди ҷашнгоҳ мешаванд ва дастархони идона ташкил медиҳанд. Занҳо хони идонаро бо нозу неъматҳои “ҳафт сину ҳафт шин” оро медиҳанд. Бачаҳо бошанд, ба ҳаргуна бозиҳо машғул мешаванд. Ҳамин тавр, имрӯзҳо ин ҷашни аҷдодӣ дар тамоми шаҳру ноҳияҳои кишварамон бо як шукӯҳи хоса ҷашн гирифта мешавад.
Барои ҷаҳонишавии Наврӯз саҳми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бениҳоят бузург мебошад. Бо талошҳои ҳамаҷонибаи Пешвои миллат аз 30-юми сентябри соли 2009 Наврӯз аз ҷониби ЮНЕСКО ба феҳристи ёдгории ғайримоддии фарҳанги башарият дохил карда шуд ва 19-уми феврали соли 2010 дар Иҷлосияи 64-ум аз ҷониби Маҷмааи умумии Созмони Милали Мутаҳҳид Рӯзи байналмиллалии Наврӯз эълон карда шуда, дар саросари ҷаҳон бо як шаҳомат таҷлил мегардад.
Дар давраи истиқлолияти давлатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Наврӯз шукӯҳу таҷаллои тоза пайдо намуд ва мо тоҷикон ин ҷашнро ҳамчун мероси муқаддастарини ниёгонамон ва ҷашни покию зебоӣ дар фазои истиқлолу ваҳдат бо шукргузорӣ бошукӯҳ таҷлил менамоем.
Наврӯз ҷаҳонӣ шуд, то бод чунин бодо!
Ҷашни ҳамагонӣ шуд, то бод чунин бодо!
Бобоев Сайрам-мутахассиси пешбари риаёсати назорати давлатии муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёнаи касбӣ ва таълими калонсолон
МУЛОҚОТИ КОРӢ БО НАМОЯНДАИ QAA
МУЛОҚОТИ КОРӢ БО НАМОЯНДАИ QAA
18 марти 2026 Вобаста ба иҷрои супориши муовини якуми Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар бинои Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мулоқот бо намояндаи Агентии кафолати сифат барои таҳсилоти олии касбии Британияи Кабир (QAA) Крис Макинтайр баргузор гардид.
Дар мулоқоти мазкур директори Агентӣ муҳтарам Саидзода М.С., сардори Раёсати назорати давлатии илм ва инноватсия, муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ва касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ Хушвахтзода Д., инчунин мудири бахши муносибатҳои байналмилалӣ Нодиршоҳи Ҳ. иштирок намуданд.
Ҳадафи асосии вохӯрӣ омӯзиш ва таҳлили низоми бахши таҳсилоти олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади такмили ҳамкориҳо байни муассисаҳои таҳсилоти олии Тоҷикистону Британияи Кабир арзёбӣ гардид.
Зимни мулоқот ҷонибҳо масъалаҳои таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ дар соҳаи илм ва таҳсилоти олӣ, табодули таҷриба ва татбиқи меъёрҳои байналмилалии таъмини сифатро баррасӣ намуданд. Таъкид гардид, ки рушди ҳамкориҳо дар ин самт метавонад ба баланд бардоштани сифати таҳсилот ва мутобиқсозии он ба стандартҳои ҷаҳонӣ мусоидат намояд.
Ҳамкориҳо дар доираи Ёддошти тафоҳум оид ба ҳамкорӣ дар соҳаи илм, таҳсилоти олӣ ва забони англисӣ барои ҳадафҳои махсус миёни ду кишвар ба роҳ монда шуда, ҷонибҳо омодагии худро ҷиҳати густариши минбаъдаи робитаҳо изҳор намуданд.
Наврӯзи оламафрӯз
Наврӯзи оламафрӯз
Наврӯз ин ҷашни анъанавии мардуми форсизабон буда, ҳар сол 21-уми март ҳамчун соли нав таҷлил карда мешавад. Он яке аз идҳои қадима ва зеботарин буда, ибтидои соли нав ва баҳорро ифода менамояд.
Наврӯз дар Тоҷикистон ҳамчун бузургтарин ҷашни миллии ниёгон ба ҳисоб рафта, таърихи ҳазорсолаҳо мебошад. Наврӯз пайвандгари насли имрӯзаю гузаштаи ниёгон мебошад.
Чи хеле ки маълум аст, Наврӯз ин рӯзи нав буда, дар аввали соли хуршедӣ ба истиқболи соли нав барпо мешавад. Наврӯз ҷашни фарорасии баҳори нозанин, зиндашавии табиат ва айёми баробаршавии шабу рӯз дар баҳор мебошад.
Наврӯз ҳамчун рамзи эҳёи табиат, навсозии зиндагӣ ва ҳамбастагии мардумон дорои арзишҳои баланди маънавӣ мебошад.
Дар сарчашмаҳои таърихӣ омадаст, ки Наврӯз дар давраи салтанати Пешдодиён дар замони Шоҳ Ҷамшед пайдо шудааст. Оид ба таърихи пайдоиш ва баргузории ин ҷашн дар сарчашмаҳои таърихию адабӣ ва бадеӣ маълумоти зиёд дарҷ гардидааст. Масалан, дар асрҳои “Шоҳнома”-и Абулқосим Фирдавсӣ, “Осор-ул-боқия”-и Абурайҳони Берунӣ, “Наврӯзнома”-и Умари Хайём ва дигар осори бузургони мо маълумотҳои пурмазмун оварда шудааст.
Базми гул дар чамани Наврӯз аст,
Даври гул - гулфикани Наврӯз аст,
То ба гардун сухани Наврӯз аст,
Тоҷикистон ватани Наврӯз аст.
Наврӯз ҳамчун иди миллии мо бо як шукӯҳу шаҳомати калон ҷашн гирифта шуда, дар ин рӯзҳои ҷашн барномаҳои фарҳангӣ, мусобиқаҳои варзишӣ, рақсу суруд дар иҷрои ҳунарпешагон баргузор мегардад.
Наврӯз бо иқдоми Пешвои муаззами миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мақоми байналмилалӣ касб намуда, тибқи қарори Созмони Милали Муттаҳид ҳамасола 21 март ҳамчун Рӯзи байналмилаиии Наврӯз ҷашн гирифта мешавад.
Наврӯз - иди эҳё, навсозӣ ва умеду орзуҳост. Бигзор дилҳоятон ҳамеша пур аз меҳру муҳаббат бошад ва орзуҳоятон амалӣ гардад!
Иди Наврӯз муборак!
Олимов Ашурмад - сармутахассиси шуъбаи баҳодиҳӣ ва мониторинги сифати таҳсилоти Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
Муфассал...
НАВРӮЗ- ҶАШНИ МАВЛУДИ ОФТОБ
НАВРӮЗ- ҶАШНИ МАВЛУДИ ОФТОБ
«Наврӯз яке аз маҳбубтарин ҷашнҳои таърихиву фарҳангии миллати тоҷик буда, ҳамчун рамзи офариниши ҳаёт ва оғози тозаи зиндагӣ аз давраҳои дур ба мо омада расидааст».
Эмомалӣ Раҳмон
Наврӯзро рӯзи таваллуди Офтоб ҳам мегӯянд. Оғози соли хуршедӣ, ибтидои баҳор, аз бурҷи Ҳут ба Ҳамал гузаштани Замин ҳама ба ҳамин рӯз рост меоянд. Ин рӯз ибтидои зиндагии ҷадид ба шумор меравад, аз ҳамин хотир онро Наврӯз, яъне рӯзи нав мехонанд. Баробари шуруъи соли нави тақвимӣ дар зиндагии ҳар сокини сайёра саҳифаи нав боз мегардад. Ниёгони мо бар он бовар доштанд, ки Наврӯз пешонии сол аст, яъне қисмати яксолаи ҳаёти мо ҳамин рӯз муқаррар мегардад. Аз ҳамин хотир кӯшиш мекарданд, ки дар ин рӯз хурсандӣ кунанду, ҳамдигарро бубахшанд. Кинаву адоватро аз дилашон берун созанду бадиҳоро фаромӯш намоянд.
Хони Наврӯзӣ ба тавре бояд ороста шавад, ки суннатҳои гузаштагони соҳибтамаддунамон дар он инъикос ёфта тавонад. Дастархони Наврӯзиро «ҳафтсин»-у «ҳафтшин» зеб мебахшад. Ҳама унсурҳои дар он ҷойдошта рамзи махсуси худро доранд. Бар замми ин суманак, ки яке аз рамзҳои асосии хони Наврӯз ба шумор меравад, бо таъми лазизу бӯйи хушаш машҳур гардидааст. Ҳамчунин, дар он хӯрокҳои миллӣ аз қабили далдаву қурутоб, оши буридаву оши палав гузошта мешавад, ки фоли неке барои соли дар пеш истода шуморида мешавад. Дигар анвои пӯхтупазу шираворӣ аз кадбонувони моҳири мо вобаста аст. Мардуми мо оғози соли навро бо рақсу суруд, туҳфа додани ҳамдигар, ташкил кардани бозиҳои миллии варзишӣ аз қабили гӯштин, бузкашӣ, бандкашак ва дигар бозиҳо пешвоз мегиранд. Хурсандии хурду калон ҳадду канор надорад. Садои карнайу сурнай, таблаку доира, кафкӯбии ҳалқаи занону духтарон дар базмгоҳ ҳаловати хосае дорад.
Дар арафаи Наврӯз такондани гилему палоси хона, офтоб додани курпаву курпачаву болиш, тоза намудани ҳавлӣ, кор кардани ҷӯйҳо расми деринаи мост. Ҳатто, бароварда партофтани ҷиҳозу ашёи куҳнаву шикаста, сӯхтаву фарсуда аз оғози саҳифаи нави зиндагӣ гувоҳӣ медиҳад. мардум бар он ақида бовар доранд, ки агар кас Наврӯзро бо руҳи болидаву хотири шод пешвоз гирад, то охири сол хурраму хушнуд хоҳад монд.
Имрӯзҳо ба кӯча мебарояму дилам рабрези фараҳ мегардад. Ҳаво гарму форам, нафаси баҳор ҳис мешавад. Толибагони мактабу донишҷӯдухтарон бо куртаҳои адрасу атлас, чакану гулдӯзӣ бо тоқиҳои зебову шинам ва кокулони майдабофӣ шӯхикунону гапзанон роҳ мераванд. Онон ба мисли гулҳоеанд, ки аз омадани Наврӯзу баҳор муждагонӣ медиҳанд. Ҳама дар тараддуди ҷашни бузурги аҷдодиамон Наврӯз. Ҳама ҷо сухан аз Наврӯзу баҳор меравад, охир ин яке аз идҳои бузурги миллист. Мо, ҳамчун меросдорони ниёгони тамаддунофари хеш вазифадорем. ки ин ҷашнро дар сатҳи баланд гузаронда, бо эҳтироми хоса онро ба наслҳои ояндаамон интиқол бидиҳем. Ҳар як суннати онро, ки саропо фалсафаи ҳастӣ дар онҳо инъикос гардидаанд, маҳфуз дошта тавонем.
Бо шарофати истиқлолияти давлатӣ ва бо пешниҳоди Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои милллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Наврӯз ба Ҷашни Ҷаҳонӣ табдил ёфт. Тамоми давлатҳои ҳавзаи Наврӯз озодона ин иди бостониро ба шукуҳи шаҳомат истиқбол мегиранд.
Ба саросари Тоҷикистони азиз ва ба ҳар як хонадон тоҷик Наврӯзи оламафрӯз бо қадамҳои пурбаракаташ файзу баракат орад. Наврӯзатон муборак, ҳамдиёрони азиз.
Раҳимова Суман - сармутахассиси раёсати Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе
Наврӯз ҷавонии ҷаҳон аст!
Наврӯз ҷавонии ҷаҳон аст!
Наврӯз на танҳо оғози сол, балки яке аз қадимтарин ва бошукӯҳтарин ҷашнҳои ҷаҳон аст, ки таърихи беш аз 6000-сола дорад. Ин ҷашн рамзи эҳёи табиат, пирӯзии рӯшноӣ бар торикӣ ва гармӣ бар сардӣ, хубӣ бар бадӣ, ҷавонӣ бар пирӣ ва накӯӣ бар зиштӣ мебошад. Наврӯз ҷашни баҳор, такопӯи ҳаёт, зоишу рӯиши дубораи табиат ва ҷашни офариниши Оламу Одам аст. Бо чунин фазилатҳояш ҷашни фархундаи Наврӯз дар тамоми анъана ва суннатҳои гузаштаи мардуми форсизабон, аз ҷумла, тоҷикон, азизу мукаррамтарин ва беназиртарин русуми миллӣ маҳсуб мешавад. Азамату густардагӣ ва пойдории ин иди ниёгон пеш аз ҳама дар фалсафа ва асотири он вобастагӣ дорад. Дигар аз вижагии бемонанди ҷашни Наврӯз дар он аст, ки он ба ҳеҷ дину оину мазҳабе иртибот надорад. Наврӯз ҷашнест, ки ба инсон, ба хирад, ба табиат ва кайҳон ва рамзу рози он иртибот ва пайвастагии комил дорад. Тибқи ривоятҳои сабтшуда дар «Шоҳнома»-и Абулқосим Фирдавсӣ, Наврӯзро шоҳ Ҷамшед асос гузоштааст. Замоне, ки ӯ бар тахти заррин нишаст ва нури хуршед ба тоҷи ӯ тобид, ҷаҳон мунаввар шуд ва он рӯзро “Рӯзи нав” номиданд:
Ба фарри каёнӣ яке тахт сохт,
Чӣ моя бад-ӯ гавҳар андар нашнохт,
Ки чун хостӣ дев бардоштӣ,
Зи ҳомун гардун барафроштӣ.
Чу хуршеди тобон миёни ҳаво
Нишаста бар ӯ шоҳи фармонраво.
Ҷаҳон анҷуман шуд бари тахти ӯй,
Фурӯ монда аз фарраҳӣ бахти ӯй.
Ба Ҷамшед-бар гавҳар афшонданд,
Мар он рӯзро Рӯзи Нав хонданд.
Сари соли нав Ҳурмузи Фарвадин
Баросуда аз ранҷ тан, дил зи кин.
Бузургон ба шодӣ биёростанд,
Маю ҷому ромишгарон хостанд.
Чунин рӯзи фаррух аз он рӯзгор
Бимонда аз он хусравон ёдгор.
Вале пеш аз ин дар мавриди ҷашнҳои гузаштагон бо номи Фарвардагон – ҷашни баҳорӣ дар Авесто омадааст, ки агарчи бо номи Наврӯз сабт нашудааст, боз ҳам ишорат ба таҷлил аз оғози фасли баҳор ва фарвардин –моҳи нахустини сол дорад. Фарвардгонро ҷашне қайд кардаанд, ки дар даҳ рӯз аз бисту панҷуми моҳи исфанд бо шумули панҷ рӯзи андаргоҳ (кабисаи сол) то саршавии моҳи фарвардин давом доштааст. Дар рисолаи дигари паҳлавӣ бо номи “Моҳи фарвардин, рӯзи хурдод” омадааст, ки дар шашуми моҳи фарвардин, ки хурдод ном дорад, Ҳурмузд ҷони ҷаҳонро офаридааст, бино бар ин дар назди эрониён азизу гиромӣ аст ин рӯз. Нахустин бор вожаи Наврӯз дар “Бундаҳишн” ном асари забони паҳлавӣ сухан рафтааст. Он ҷой, ки дар мавриди рӯзи шашуми фарвардин, ки хурдодрӯз аст, дар матнҳои асрҳои баъд бо номи “Наврӯзи бузург” хонда шудааст ва онро бо пӯшидани либосҳои нав, хушбӯйӣ истифода кардан истиқбол мекарданд, чунин навишта шудааст: “Чунин гӯяд, ки ҳамаи некӣ чун аз абаргарон ба гетӣ ояд, он ба Хурдодрӯз, ки Наврӯз аст, ояд”. Пайдост, ки агар он рӯз ба тан ҷомаи неку бидоранду бӯйи хуш бӯянду мурвои (фоли, шугуни) нек кунанду дар нишастан аз ҷойи риман (нопок), аз мардуми бад дур буванду обҳоро баҳр кунанд ва ситоиши гоҳҳои рӯзро, ки онро Айаранаму Аснайа номанд, анҷом диҳанд, он сол некуӣ ба эшон беш расад ва бадиро аз эшон дур созад”
Аз нигоҳи илмӣ, Наврӯз ба лаҳзае рост меояд, ки шабу рӯз баробар мешаванд. Ин нишонаи тавозун ва назми коинот аст. Суннатҳои таърихии “Ҳафтсин” ва “Ҳафтшин”, ки дар арафи ин ҷашн дар ҳар хонадон ороста мешавад, аз тамаввул ва баракату фаровонии нозу неъмат ва меҳмондории миллти мо гувоҳӣ медиҳад. Дастурхони наврӯзӣ бо рамзҳои хос оро дода мешавад, ки ҳар кадоме маънои амиқ дорад: суманак рамзи сабзиш, баракат ва қувват; себ рамзи зебоӣ ва саломатӣ; сир рамзи пизишкӣ ва дур кардани бемориҳо; санҷид рамзи ишқ ва меҳрубонӣ; сирко рамзи сабр ва ҷовидонӣ; сабза рамзи хуррамию сарсабзии табиат; сипанд рамзи дурӣ аз балову офатҳо. Барои ҳафтшин ин байтҳо маъруф аст:
Ҷашни Наврӯз аз замони Каён,
Мениҳоданд мардуми Эрон:
Шаҳду ширу шаробу шаккари ноб,
Шамъу шамшоду шоя андар хон.
Таъйин ё муайян кардани рӯзи фаро расидани соли нав – Наврӯз дар миёни мардуми тоҷик анъанаҳои зиёд дорад, ки муҳимтарини онҳо чунин мебошанд:
- Аз рӯйи ба бурҷи Барра ворид шудани Офтоб (солшумории хуршедӣ);
- Тақвими “Офтоб дар мард” (расидани Офтоб ба нишонаи “дил”);
- Аз рӯйи дар ҷойи муайян пайдо шудани ситораҳо;
- Аз рӯйи нишонаҳои табиӣ: қулла, санг ё шах расидани офтоб;
- Аз рӯйи сафари парандаҳо: турнаҳо, лаклакҳо ва ғайра.
Наврӯз дар бовари мардум паёмовари сулҳ ва ваҳдат, умеду орзу, хушбахтӣ ва осудаҳолӣ буда, яке аз бузургтарин ҷанбаҳои маънавии ҷашни Наврӯз ин бахшидан аст. Мутобиқи анъана одамон кинаҳоро аз дил дур мекунанд, ба аёдати калонсолон ва беморон мераванд.
Хонаву дари худро тоза мекунанд (хонатаконӣ аз суннати қадими ин ҷашн аст, ки то имрӯз дар миёни тоҷикон роиҷ аст), ки ин рамзи поксозии руҳ аз олудагии бадиҳост. Эътирофи ҷаҳонӣ ва азамати Наврӯз дар асри XXI аз марзҳои кишварҳои форсизабон берун рафт. Ташкилоти байналмилалии ЮНЕСКО соли 2009 Наврӯзро ба рӯйхати Мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дохил намуд. Соли 2010 Маҷмаи Умумии СММ 21-уми мартро ҳамчун Рӯзи байналмилалии Наврӯз эълон кард.
Чаро Наврӯз барои мо муҳим аст? Наврӯз ягона ҷашнест, ки бо гузашти ҳазорсолаҳо ва ҳуҷуми аҷнабиён (македониҳо, арабҳо, муғулҳо) аз байн нарафт, баръакс, онҳое, ки омаданд, ба ин фарҳанги боазамат, ба шукӯҳу ҷалоли он гирифтор мешуданд, онро ба мисли оинҳои худашон мепазируфтанд. Ин пеш аз ҳама нишони тафаккури илмӣ, ҷаҳоншиносӣ, пайвастагии доимӣ бо табиат ва ҳаётдӯстӣ ва намоди сатҳи маънавии миллати мост.
Ҳамаи инро ба назар гирифта Пешвои муаззами миллат дар Паёми имсолаи хеш ба Маҷлиси Олии кишвар дар шаҳри Душанбе таъсис намудани Маркази байналмилалии Наврӯзро эълом доштанд, ки ин иқдом аз арҷ гузоштан ба ҷашни бузурги миллӣ ва мардумии мо аз тарафи чунин шахсияти бузург мебошад.
Хушвахтзода Дилшод – сардори раёсати назорати давлатии илм ва инноватсия, муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ
Наврӯз: Набзи таърих ва паёми эҳёи ҷовидон
Наврӯз: Набзи таърих ва паёми эҳёи ҷовидон
Наврӯз — ин танҳо оғози солшумории хуршедӣ нест. Ин падидаи нодири фарҳангиест, ки аз умқи ҳазорсолаҳо гузашта, то ба имрӯз асолати худро гум накардааст. Он ҷашнест, ки бо табиат тавъам буда, қонунҳои кайҳониро бо зиндагии воқеии инсон пайванд медиҳад. Вақте ки шабу рӯз баробар мешавад ва офтоб ба бурҷи Ҳамал ворид мегардад, на танҳо замин, балки рӯҳи инсон низ ба навшавӣ ниёз пайдо мекунад.
Таърихи пайдоиш: Аз Каюмарс то Ҷамшед
Тибқи ривоятҳои асотирӣ ва нигоштаҳои Абурайҳони Беруниву Умари Хайём, бунёдгузори Наврӯз шоҳ Ҷамшед дониста мешавад. Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ омадааст, ки Ҷамшед дар ин рӯз бар тахти зарин нишаст ва нури офтоб бар тоҷи ӯ тобида, ҷаҳонро мунаввар кард. Мардум ин рӯзро «Рӯзи нав» ё «Наврӯз» номиданд.
Аммо фалсафаи Наврӯз амиқтар аз як ҷашнвораи дарборӣ аст. Он рамзи пирӯзии Аҳурамандо (нур) бар Аҳриман (торикӣ) мебошад. Ин тазод дар гузари фаслҳо — ғолибияти баҳор бар зимистони қаҳтун — таҷассум ёфтааст.
Русум ва суннатҳои наврӯзӣ: Поксозии куллӣ
Наврӯз аз чанд марҳилаи муҳим иборат аст, ки ҳар кадоме маънои амиқи равонӣ ва иҷтимоӣ дорад:
Хонатаконӣ: Пеш аз омадани Наврӯз мардум манзилҳои худро аз гарду ғубор пок мекунанд. Ин рамзи дур кардани энергияи манфӣ ва омодагӣ барои қабули хайру баракати нав аст.
Кишти сабза: Занони тоҷик чанд рӯз пеш аз ид гандум ё нахудро дар зарфҳо тар мекунанд. Сабза рамзи зиндагии дубора ва хуррамии рӯзгор аст.
Оштикунон: Муҳимтарин ҷузъи маънавии Наврӯз бахшиши гуноҳҳост. Касоне, ки бо ҳам қаҳрӣ буданд, дар ин рӯзҳо даст ба гардани ҳам оварда, кинаҳоро аз дил берун мекунанд.
Дастурхони идона: "Ҳафт син" ва фалсафаи некӣ
Дастурхони наврӯзӣ бояд бо ҳафт чизи бо ҳарфи "С" оғозшаванда оро ёбад, ки ҳар яке паёми хос дорад:
Сумбол (Райҳон): Нишони ҷавонӣ ва тароват.
Себ: Рамзи зебоӣ ва саломатӣ.
Санҷид: Рамзи ишқ ва меҳрубонӣ.
Сирко: Рамзи сабр ва дарозумрӣ.
Сир: Рамзи шифо ва тиб.
Суманак: Шоҳсутуни дастурхон, рамзи нерӯ ва фаровонии ризқ.
Суманак: Рӯҳи ҷамъиятии Наврӯз
Пухтани суманак як маросими дастаҷамъӣ аст. Шаб то саҳар гирди дег ҷамъ омадани занон, дафзаниву таронахонӣ ва орзуҳои нек кардан нишони ваҳдати мардум аст. Суманак танҳо як ғизо нест, он натиҷаи заҳмати муштарак ва нишони саховати замин аст.
Наврӯз дар замони муосир
Имрӯз, ки Наврӯз мақоми байналмилалӣ гирифтааст, он ҳамчун пули пайвандгари тамаддунҳо хизмат мекунад. Дар ҷаҳони пур аз тазодҳо, паёми Наврӯз — "Панди нек, гуфтори нек ва кирдори нек" — аз ҳарвақта бештар муҳим аст. Ин ҷашн ба инсоният ёд медиҳад, ки бо табиат созиш кунад, на ҷанг.
Наврӯз ҷашни пирӣ надорад. Ҳар сол он бо ҳамон шукӯҳ ва умедҳои нав меояд. Он ба мо мегӯяд, ки пас аз ҳар зимистони сахт баҳори шукуфон меояд. Бигзор, Наврӯзи имсола барои ҳар як фарди худогоҳ оғози саҳифаи тоза дар ҷодаи худшиносӣ ва саодат бошад.
Наврӯзи оламафрӯз муборак!
Сардори шӯъбаи Агентии назорат дар сохаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар минтақаи Зарафшон Хуҷамиров Шаҳобиддин
ДАСТАРХОНИ ИДОНА БА САРБОЗОНУ АФСАРОНИ АТРЯДИ 19 ҚИСМИ НИЗОМИИ 0341
ДАСТАРХОНИ ИДОНА БА САРБОЗОНУ АФСАРОНИ АТРЯДИ 19 ҚИСМИ НИЗОМИИ 0341
Артиши миллӣ ҳамчун яке аз рукнҳои муҳими давлатдорӣ ҳамеша таҳти таваҷҷуҳи доимии давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорад.
Дар асоси дастуру ҳидоятҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳар иду ҷашнҳо дар қисмҳои низомии дастурхони идона ороста мегардад.
Ин навбат чунин иқдоми хайрхоҳона бо иқдоми Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арафаи моҳи мубораки Рамазон ва Наврӯзи байналмилал дастурхони идона ороста шуд.
Зимни суҳбат ба самъи хизматчиёни ҳарбӣ расонида, таъкид карда шуд, ки хизматчиёни ҳарбӣ бо ҷасорату шуҷоат дар пойдории сулҳу субот, ҳифзи сарзамини аҷдодӣ ва таъмини оромиву осудагӣ дар кишвар саҳми арзанда мегузоранд.
Ба таъкиди масъулин дар даврони соҳибистиқлолӣ бо дастгирӣ ва ғамхориҳои пайвастаи Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, генерали артиш муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Артиши миллӣ ба ниҳоди пурқудрат табдил ёфта, шароити хизмату будубоши афсарону сарбозон сол ба сол беҳтар мегардад. Баланд бардоштани маоши хизматчиёни ҳарбӣ, таҳкими заминаи моддиву техникӣ ва таваҷҷуҳи доимӣ ба ҳомиёни Ватан нишонаи равшани ғамхории давлату Ҳукумат нисбат ба Артиши миллӣ арзёбӣ шуд.
Фарзандони содиқи Ватан бо эҳсоси шукргузорӣ аз чунин таваҷҷуҳ ва дастгирии ҳамешагӣ бо масъулияти баланд қарзи шаҳрвандии худ — хизмати Модар-Ватанро сарбаландона ба ҷо меоранд.
