Мақоми зан-модар дар фарҳанги миллӣ ва ашъори шоирони ҷаҳон

Рӯзи Модар яке аз ҷашнҳои пурмуҳаббат ва пурмаънӣ ба шумор рафта, ҳамасола дар Тоҷикистони маҳбуби мо 8-уми март ҳамчун Рӯзи Модар таҷлил карда мешавад. Ин рӯз рамзи эҳтиром ба зан-модар, арҷгузорӣ ба заҳматҳои ӯ ва қадршиносии меҳру муҳаббати беандозааш мебошад.

Модари тоҷик аз қадим бо поктинатӣ, ҳаё, сабру таҳаммул ва иродаи қавӣ маъруф аст. Ӯ на танҳо тарбиятгари фарзанд, балки ҳомии оила ва нигоҳдорандаи суннатҳои миллӣ мебошад. Занони тоҷик бо одобу ахлоқи ҳамида, меҳнатдӯстӣ ва садоқат намунаи ибрат барои ҷомеа ҳастанд. Дар фарҳанги миллӣ мақоми модар бисёр баланд аст. Бузургон гуфтаанд, ки биҳишт зери қадамҳои модарон аст. Ин сухан арзиши баланди модарро дар зиндагии инсон нишон медиҳад. Шоири халқии тоҷик Мирзо Турсунзода дар шеъри «Модарнома» бузургии модарро чунин васф кардааст:

                     Модарнома- суруди меҳри пок аст,

                     Номи модар муқаддас дар дилу ҷон аст.

Ин мисраъҳо шаҳодат медиҳанд, ки меҳри модар пок ва ҷовидона аст. Ҳамчунин, шоири классик Абдураҳмони Ҷомӣ дар ашъори худ ба нақши тарбиявии модар ишора намуда, таъкид мекунад, ки тарбияи нек аз домони модар оғоз меёбад.

Дар адабиёти ҷаҳон низ васфи модар ҷойгоҳи махсус дорад. Шоири рус Сергей Есенин дар шеъри «Письмо к матери» бо эҳсоси самимӣ менависад:

                    Ты жива ещё, моя старушка?

                    Жив и я. Привет тебе, привет!

Ин суханон муҳаббати гарми фарзандро нисбат ба модар ифода мекунанд.

Ҳамчунин, дар адабиёти араб қасидаи «Қалби модар», ки  яке аз асарҳои пурмазмун ва таъсирбахши  шоир Иброҳими Манзар дар васфи муҳаббати модар мебошад. Дар он шоир бузургии меҳри модар ва покии қалби ӯро бо як ҳодисаи бисёр фоҷиавӣ нишон медиҳад, ки тарҷумаи он чунин аст:

             Рӯзе марде ҷавони нодонеро,

             Бо пул фиреб дод баҳри як ҳавас.

                      Гуфт: «Эй ҷавон, биёр қалби модаратро ба ман,

                      Туро диҳам ҷавоҳиру дирҳаму зар.

                      Рафт ӯву ханҷаре ба синаи модари хеш зад,

                         Қалби модарро баровард аз миёни хун.

                      Биштофт зуд сӯйи он марди фитнаангез

                      Бо қалби модар, ки андаруни остини худ буд.

                      Аз суръати баланд пояш лағжиду афтод,

                         Қалби бурида ғел хӯрд бар замин.

                       Ногоҳ аз он миёни хоку хунолуд

                       Овози модар омад ба гуш чунин:

                       “Эй ҷонакам, эй фарзанди азизам”,

                        Оё нарасида бар ту ранҷе, дарде?»

                        Гӯё ки ин садои пур аз меҳр

                        Барқе шуду фурӯ рехт аз осмон бар ӯ.

                        Фаҳмид он дам ҷинояти даҳшатноки худро,

                        Ки онро касе накарда дар таърихи башар.

                        Боз омад ӯ ба сӯйи қалби модар,

                        Шусташ ба ашки чашм, пур аз ғаму шарар.

                         Гуфт: «Эй дили модар, қасос аз ман бигир,

                         Маро, ки гуноҳам нобахшиданист.

                         Агар бубахшӣ ҳам, ман худ ҳалок гардам,

                         Чун гунаҳкоре, ки аз зиндагӣ гурез аст.»

                         Ҷавон зи миёни худ ханҷаре кашид то дили худро занад,

                         То ибрате шавад барои дигарон.

                         Нидо расид аз қалби модар боз:

                         Бас кун, писарам, мадӯз дилам боз он замон.

                         Бо дасти худ дигар марасон дард бар ман,

                         Дилам макун ду бор пора-пора, ҷон!»

Ин лаҳзаи шеър “Оё нарасида бар ту ранҷе, дарде?” нуқтаи асосӣ ва таъсирбахши шеър аст. Ҳатто баъд аз он ки писар ба модараш чунин ҷинояти даҳшатнок мекунад, модар боз ҳам дар фикри саломатии фарзанди худ аст. Муҳаббати модар ҳатто бо марг ҳам поён намеёбад. Модар новобаста аз ранҷу озор, ҳатто дар лаҳзаи марг, фарзандашро дӯст медорад. Ин муҳаббат пок, самимӣ ва беғараз мебошад.

Рӯзи Модар ҷашни сипосгузорӣ аз модарони меҳрубон ва занони поктинат мебошад. Модар чароғи хонадон, сарчашмаи тарбия ва рамзи муҳаббати беинтиҳост. Биёед, ҳамеша модарони худро гиромӣ дорем, сухани нек гӯем ва бо рафтори шоиста онҳоро сарфароз гардонем. Зеро бузургии модар бузургии миллат аст. Бори дигар рӯзатон муборак бошад модарони азиз!

Амонов Хуршед-муовини сардори раёсати Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон