НАВРӮЗ - ҶАШНИ НИЁГОНИ МО

НАВРӮЗ - ҶАШНИ НИЁГОНИ МО

        Осори зиёди таърихию фарҳангии ниёгони мо пайдоиши Наврӯзро ба шоҳ Ҷамшед нисбат медиҳанд. Фирдавсии бузургвор ҷашни Наврӯзро чунин ба қалам додааст:

         Ба Ҷамшед бар гавҳар афшонданд,

         Мар он рӯзро рӯзи нав хонданд.

         Бунёдгузории тахти Ҷамшед дар замони Дориюши бузург ва ба фармони ӯ оғоз шуд, вале итмоми бинои шаҳру кох ва толорҳои пазироии он то панҷоҳуяк сол давом карда дар замони Ардашери аввал ифтитоҳ шудааст.

         Аз ҷумла Ҳаким Фирдавсӣ дар яке аз бобҳои оғози “Шоҳнома” овардааст, ки Ҷамшед баъд аз поён бахшидани корҳои бузург дар даврони ҳукмронии хеш бо ёрии фарри каёнӣ тахте бисохт ва онро бо дурру гавҳар биёрост ва чун нахустин бор девҳо, ки дар итоати Ҷамшед буданд, тахтро ба дӯш гирифта, аз замин боло шуданд, нури офтоб ба чеҳраи Ҷамшед ва бар тахти ӯ метобид ва инъикос шуда дурахш мекард. Мардум ин ҳодисаро дида, ба ҳайрат афтоданд ва он рӯзро “рӯзи нав” номиданд, ки он ба рӯзи 1-уми моҳи ҳамал (21-уми март) рост меомад. Аз ҳамин сабаб дар адабиёт ва ривоятҳову устураҳои таърихӣ шоҳ Ҷамшедро асосгузори Наврӯз номидаанд. Наврӯз дар фарҳанги мо тоҷикон рӯзи нав, рӯзи шодӣ, рӯзи бахшиши гуноҳҳои якдигар, рӯзи оштӣ аст. Тамоми мавҷудоти зинда дар ин вақт дубора эҳё мешаванд.

        Яъне дар байни қавмҳои ориёӣ Наврӯз муқаддастарин ва волотарин ҷашн ҳамзамон инъикосгари расму ойини мардумист. Он пайванди ногусастании наслҳоро мемонад, ҳарчанд ки дар давоми мавҷудияташ борҳо дучори таъқибу хорӣ ва нобудӣ гашта буд.

         Бояд зикр кард, ки Наврӯз инъикосгари таърихи фарҳанг, расму ойин ва анъанаву тамаддуни миллати тоҷик мебошад, ки гузаштаву имрӯз ва фардои наслҳоробо ҳам мепайвандад ва худшиносию худогоҳиро дар дили онҳо парвариш менамояд. Наврӯз дар тӯли таърих бо номҳои гуногун - иди Наврӯз, иди соли нав, иди сари сол, ҷашни фарвардин, ҷашни баҳорӣ, Наврӯзи ҷамшедӣ, Наврӯзи султонӣ, Наврӯзи ҷалолӣ ва ғайра ёдоварӣ шудааст.

         Таҷлили Наврӯз дар даврони Сосониён рушд ёфт ва дар аҳди ин даврон шаш рӯз ҷашн гирифта мешуд. Ҷашни Наврӯз то ба имрӯз шукӯҳу шаҳомат ва таровати хос дошта, байни мардуми эронитабор маълуму машҳур гаштааст. Ба ин ҷашн дар тамоми дунё мардуми зиёде, новобаста аз нажоду миллат, дилбастагӣ ва таваҷҷуҳ доранд.

         Наврӯз аз замони пайдоишаш то имрӯз тараннумгари зебоиву накӯӣ буда, сифатҳои эҳёгариро ҷузъи ҷудонопазири инсон ва табиат мешуморад.

          Барои амалӣ намудани ормонҳои гузаштагони худ покии зоҳирӣ – покии тану ҷомаю хона ва деҳу шаҳру кишвар ва покии ботин – қалбу андеша, некӣ (меъёри амали худ қарор додани пиндори нек, рафтори нек ва гуфтори нек) ростӣ, адлу дод ва амсоли инҳо бояд ҳар як инсони ҷомеа ҷидду ҷаҳд ва саъю кӯшиш намояд.

           Зи кӯи ёр меояд насими боди Наврӯзӣ,

           Аз ин бод ар мададхоҳӣ, чароғи дил барафрӯзӣ.    

         Наврӯз дар бисёр кишварҳо, хусусан дар Осиёи Миёна, Эрон, Туркманистон, Афғонистон ва дигар минтақаҳо бо ҷашни бузург ва анъанаҳои гуворо ва аҷиби худ ҷашн гирифта мешавад. Яке аз анъанавиҳои муҳими Наврӯз тайёр кардани таомҳои хос ва хӯрдани онҳо бо оила ва дӯстон мебошад. Дар байни онҳо "суманак" яке аз маъруфтарин таом аст, ки аз гандум тайёр мешавад ва рамзи ҳосил бомаром, шодиву иқбол аст. Наврӯз барои пешбурди муҳаббат ва бародарӣ байни одамон аст. Дар ин рӯз, одамон якдигарро бо дуоҳои хуб ва хушбахтӣ мебаранд ва онҳоро барои як соли пурра аз ҷиҳати маънавӣ ва ҷисмонӣ дуруст бо хираду иродаи тоза шод мекунанд.

          Барои тоҷикон Наврӯз як ҷашн, бо аҳамияти фарҳангӣ ва маънавӣ аст. Ин ҷашн дар байни мардуми тоҷик як рӯйдоди фархунда ва муҳим ба шумор меравад, ки дар он хонаводаҳо ва мардум бо якдигар ҷамъ омада, боз ҳамдигарро бо хайр ва шодии нав тӯҳфа мекунанд. Наврӯз дар қалбҳои мардум ёдҳои шод ва давраи назаррас дар зиндагии одамон ба вуҷуд меорад. Баҳор на танҳо дар табиат, балки дар руҳи инсон низ эҳё мешавад.

          Ин ҷашн хосиятҳои раванди руҳии инсонро бозгӯ мекунад ва рамзи он аст, ки ҳар як инсон метавонад бо нияти тоза ва хиради нав ба ҳаёти худ назар кунад. Барпо кардани рамзи тозаии табиат, барқарор кардани муҳаббат ва эҳтиром ба табиат ва ё фаромӯш кардани иштибоҳҳо ва ношоистагиҳо — ҳамаи ин барои навсозии ҳаёти инсонҳо муҳим аст.

          Наврӯз як ҷашн аст, ки танҳо як рӯзи тоза ва шодӣ нест, балки боиси тағйироти амиқ дар қалб ва маънавияти одамон мебошад. Ин рамзи ҳосили бомаром ва муҳаббат аст ва барои омадани баҳор ва эҳёи табиати нав оғоз мешавад.

          Шукӯҳу тантанаҳои наврӯзӣ гувоҳи он мебошанд, ки давлат ва Ҳукумати мамлакат ба рушти фарҳанги миллӣ ва эҳёи суннатҳои бостонӣ арҷ гузошта, барои пойдори ва боз ҳам ғанӣ гардонидани онҳо пайваста иқдом менамоянд.

          Тамоми оинҳои ниёгони наврӯзӣ сарчашмаи бузурги ахлоқию тарбиявианд ва метавонанд наслҳоро ба садоқату вафодорӣ, бунёдкориву созандагӣ ва зебопарастӣ ҳидоят намоянд.

          Айёми баҳор омад, Наврӯз муборак бод,

          Илҳоми баҳор омад, Наврӯз муборак бод,

          Кардем видоъ бо дай, нӯшед зи ҷоми май ,

          Шодӣ ба канор омад, Наврӯз муборак бод .

         Омад-омади ин ҷашни бузурги аҷдодиро миллати тоҷик имрӯзҳо бо шукӯҳу шаҳомати хоса ҷашн мегиранд. Наврӯз дорои хусусиятҳои ба худ хос мебошад. Одамон пеш аз ид хонаҳояшонро тоза менамоянд ва занҳо ба пӯхтани таомҳои миллӣ машғул мешаванд.

         Яке аз таомҳои миллӣ Суманак мебошад, ки он ифодагари ин ҷашн аст. Дар рӯзи ид одамон бо либосҳои идона вориди ҷашнгоҳ мешаванд ва дастархони идона ташкил медиҳанд. Занҳо хони идонаро бо нозу неъматҳои “ҳафт сину ҳафт шин” оро медиҳанд. Бачаҳо бошанд, ба ҳаргуна бозиҳо машғул мешаванд. Ҳамин тавр, имрӯзҳо ин ҷашни аҷдодӣ дар тамоми шаҳру ноҳияҳои  кишварамон бо як шукӯҳи хоса ҷашн гирифта мешавад.

         Барои ҷаҳонишавии Наврӯз саҳми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бениҳоят бузург мебошад. Бо талошҳои ҳамаҷонибаи Пешвои миллат аз 30-юми сентябри соли 2009 Наврӯз аз ҷониби ЮНЕСКО ба феҳристи ёдгории ғайримоддии фарҳанги башарият дохил карда шуд ва 19-уми феврали соли 2010 дар Иҷлосияи 64-ум аз ҷониби Маҷмааи умумии Созмони Милали Мутаҳҳид Рӯзи байналмиллалии Наврӯз эълон карда шуда, дар саросари ҷаҳон бо як шаҳомат таҷлил мегардад.

         Дар давраи истиқлолияти давлатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Наврӯз шукӯҳу таҷаллои тоза пайдо намуд ва мо тоҷикон ин ҷашнро ҳамчун мероси муқаддастарини ниёгонамон ва ҷашни покию зебоӣ дар фазои истиқлолу ваҳдат бо шукргузорӣ бошукӯҳ таҷлил менамоем.

Наврӯз ҷаҳонӣ шуд, то бод чунин бодо!

Ҷашни ҳамагонӣ шуд, то бод чунин бодо!

                                                              

 

Бобоев Сайрам-мутахассиси пешбари риаёсати назорати давлатии муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёнаи касбӣ ва таълими калонсолон

Муфассал...

МУЛОҚОТИ КОРӢ БО НАМОЯНДАИ QAA

МУЛОҚОТИ КОРӢ БО НАМОЯНДАИ QAA

18 марти 2026 Вобаста ба иҷрои супориши муовини якуми Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар бинои Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мулоқот бо намояндаи Агентии кафолати сифат барои таҳсилоти олии касбии Британияи Кабир (QAA) Крис Макинтайр баргузор гардид.

Дар мулоқоти мазкур директори Агентӣ муҳтарам Саидзода М.С., сардори Раёсати назорати давлатии илм ва инноватсия, муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ва касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ Хушвахтзода Д., инчунин мудири бахши муносибатҳои байналмилалӣ Нодиршоҳи Ҳ. иштирок намуданд.

Ҳадафи асосии вохӯрӣ омӯзиш ва таҳлили низоми бахши таҳсилоти олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади такмили ҳамкориҳо байни муассисаҳои таҳсилоти олии Тоҷикистону Британияи Кабир арзёбӣ гардид.

Зимни мулоқот ҷонибҳо масъалаҳои таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ дар соҳаи илм ва таҳсилоти олӣ, табодули таҷриба ва татбиқи меъёрҳои байналмилалии таъмини сифатро баррасӣ намуданд. Таъкид гардид, ки рушди ҳамкориҳо дар ин самт метавонад ба баланд бардоштани сифати таҳсилот ва мутобиқсозии он ба стандартҳои ҷаҳонӣ мусоидат намояд.

Ҳамкориҳо дар доираи Ёддошти тафоҳум оид ба ҳамкорӣ дар соҳаи илм, таҳсилоти олӣ ва забони англисӣ барои ҳадафҳои махсус миёни ду кишвар ба роҳ монда шуда, ҷонибҳо омодагии худро ҷиҳати густариши минбаъдаи робитаҳо изҳор намуданд.

        

 

Муфассал...

Наврӯзи оламафрӯз

Наврӯзи оламафрӯз

Наврӯз ин ҷашни анъанавии мардуми форсизабон буда, ҳар сол 21-уми март ҳамчун соли нав таҷлил карда мешавад. Он яке аз идҳои  қадима ва зеботарин буда, ибтидои соли нав ва баҳорро ифода  менамояд.

Наврӯз дар Тоҷикистон ҳамчун бузургтарин ҷашни миллии ниёгон ба ҳисоб рафта, таърихи ҳазорсолаҳо мебошад. Наврӯз пайвандгари насли имрӯзаю гузаштаи ниёгон мебошад.

Чи хеле ки маълум аст, Наврӯз ин рӯзи нав буда, дар аввали соли хуршедӣ ба истиқболи соли нав барпо мешавад. Наврӯз ҷашни фарорасии баҳори нозанин, зиндашавии табиат ва айёми баробаршавии шабу рӯз дар баҳор мебошад.

Наврӯз ҳамчун рамзи эҳёи табиат, навсозии зиндагӣ ва ҳамбастагии мардумон дорои арзишҳои баланди маънавӣ мебошад.

Дар сарчашмаҳои таърихӣ омадаст, ки Наврӯз дар давраи салтанати Пешдодиён дар замони Шоҳ Ҷамшед пайдо шудааст. Оид ба таърихи пайдоиш ва баргузории ин ҷашн дар сарчашмаҳои таърихию адабӣ ва бадеӣ маълумоти зиёд дарҷ гардидааст. Масалан, дар асрҳои “Шоҳнома”-и Абулқосим Фирдавсӣ, “Осор-ул-боқия”-и Абурайҳони Берунӣ, “Наврӯзнома”-и Умари Хайём ва дигар осори бузургони мо маълумотҳои пурмазмун оварда шудааст.

Базми гул дар чамани Наврӯз аст,

Даври гул - гулфикани Наврӯз аст,

То ба гардун сухани Наврӯз аст,

Тоҷикистон ватани Наврӯз аст.

Наврӯз ҳамчун иди миллии мо бо як шукӯҳу шаҳомати калон ҷашн гирифта шуда, дар ин рӯзҳои ҷашн барномаҳои фарҳангӣ, мусобиқаҳои варзишӣ, рақсу суруд дар иҷрои ҳунарпешагон баргузор мегардад.

Наврӯз бо иқдоми Пешвои муаззами миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мақоми байналмилалӣ касб намуда, тибқи қарори Созмони Милали Муттаҳид ҳамасола 21 март ҳамчун Рӯзи байналмилаиии Наврӯз ҷашн гирифта мешавад.    

Наврӯз - иди эҳё, навсозӣ ва умеду орзуҳост. Бигзор дилҳоятон ҳамеша пур аз меҳру муҳаббат бошад ва орзуҳоятон амалӣ гардад!

Иди Наврӯз муборак!

 

Олимов Ашурмад - сармутахассиси шуъбаи баҳодиҳӣ ва  мониторинги сифати таҳсилоти Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон  

 

Муфассал...